Nadat Rudolpha Begeer haar studie kunstgeschiedenis aan het Ecole du Louvre in Parijs moet onderbreken vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog gaat ze aan de slag in de Nederlandse kunsthandel. Hoe wordt Rudolpha medeplichtig aan kunstroof?
Kunstroof
Verloren bezit: roof, handel en restitutie
Tussen 1933 en 1945 vond in heel Europa een grootschalige kunstroof plaats. In bezet Nederland dwongen de nazi's kunsthandelaren tot verkoop, Joodse verzamelaars en particulieren werden hun collecties ontnomen en Joodse kunsthandels kwamen onder Duits beheer. Ook werd er op grote schaal reguliere handel gedreven met de bezetter. Na de oorlog keerden duizenden objecten terug naar Nederland. Een deel werd gerestitueerd aan de rechtmatige eigenaren, een ander deel verkocht. Ook kwam er kunst terecht bij musea, in handen van particulieren en op de kunstmarkt. Wat achterbleef werd opgenomen in de rijkscollectie onder de titel Nederlands Kunstbezit (NK)-collectie. Deze collectie wordt tussen 2022 en 2027 opnieuw onderzocht met als doel voor onvrijwillig verloren objecten alsnog de rechtmatige eigenaren te vinden.
Wat weten we over de NK-collectie?
Na de bevrijding kwam een groot gedeelte van de geroofde of verkochte objecten niet terug. Van wat wel terugkeerde kon een klein deel worden teruggegeven aan de eigenaren of nabestaanden. Begin jaren 50 werden objecten geveild, de opbrengst ging naar de Staat. Wat overbleef werd de NK-collectie. Momenteel zitten er in deze collectie nog meer dan 3000 objecten.
De Nederlands Kunstbezit (NK) collectie bestaat uit objecten die tijdens de Tweede Wereldoorlog in bezet Nederland zijn gekocht of geroofd en na de bevrijding zijn teruggehaald naar Nederland. Het gaat om veel verschillende soorten objecten.
Lang niet alle objecten die geroofd of gekocht werden in bezet Nederland keerden terug. Na de bevrijding was men verplicht aangifte te doen van verlies of verkoop. Hierdoor kunnen we een beeld krijgen van de objecten die waarschijnlijk verspreid zijn geraakt over de hele wereld in plaats van terug te keren naar Nederland. Ook is een deel verloren gegaan bij bombardementen in Duitsland of moedwillig vernietigd.
De NK-collectie blijft in beweging. Nabestaanden en erfgenamen kunnen nog steeds restitutieverzoeken indienen voor objecten uit de NK-collectie. Niet alle verzoeken worden toegekend, er moet sprake zijn van roofkunst en duidelijkheid over wie de rechthebbenden zijn.
Restitutieverzoeken gaan soms over een enkel object maar kunnen ook tientallen of honderden objecten omvatten. Bijvoorbeeld wanneer in 2007 ruim 200 werken worden gerestitueerd aan erfgenamen van Jacques Goudstikker.
