Sally Noach

Ook bekend als: Sally

Geliefd bij het Koninklijk Huis, verguisd door de ambtenaren van Buitenlandse Zaken. Salomon (Sally) Jacob Noach (Zutphen 28 december 1909 - Amsterdam 30 maart 1980) redt in de Tweede Wereldoorlog honderden vluchtelingen het leven maar erkenning hiervoor van regeringszijde komt er nooit. Hij blijft op zijn vlucht naar Engeland ‘hangen’ op het Nederlandse consulaat in Lyon als tolk-vertaler. Daar helpt Sally honderden Nederlandse (Joodse en niet-Joodse) vluchtelingen te vluchten naar Zwitserland en Spanje om zich vervolgens in Engeland bij de geallieerde strijdkrachten aan te sluiten. Hij moet hierbij, door gebrek aan middelen en menskracht, uiterst creatief te werk gaan. En dat is tegen het zere been van de diplomaten van Buitenlandse Zaken. Zij vinden dat de ‘onbeschaafde’ gelegenheidsdiplomaat zich meer aan de (Duitse en Vichy-Franse) regels moet houden. De verarmde en vaak antisemitische adellijke top van het corps diplomatique en de ongeschoolde tapijt- en stoffenverkoper Sally Noach spreken niet dezelfde taal. Als hij in december 1942 in Engeland aankomt, wordt hij meteen uitgeroepen tot erelid van Oranjehaven, de Londense ontmoetingsplaats van Engelandvaarders. Een sergeant vertolkt de gevoelens van vele lotgenoten: 'Aan u ben ik in de eerste plaats het behoud van mijn leven en vervolgens ook mijn vrijheid verschuldigd.' Zoon Jacques Noach (Londen, 1946) doet uitgebreid archiefonderzoek naar het ‘dossier Sally Noach’ en kimt tot ontluisterende onthullingen over de hulp die ‘Londen’ biedt aan Nederlandse vluchtelingen. Als het aan de ambtenaren ligt, wordt iedereen vanuit Frankrijk direct teruggestuurd naar het bezette Nederland. Ook is er onmiskenbaar sprake van beschavingsantisemitisme. Ambtelijk wordt Sally gekarakteriseerd als ‘geen beschaafd/welopgevoed mensch’. Consul-generaal der Nederlanden in Frankrijk, Ate Sevenster, formuleert het helder: ‘Joodse vluchtelingen zijn “de minste lui”.’ In 1969 wordt Noach door koningin Juliana benoemd tot het Erekruis van de Huisorde van Oranje. Van regeringswege krijgt hij slechts minachting. In 1971 publiceert hij zijn oorlogsherinneringen met als titel "Het moest gedaan worden". Dit boek is integraal opgenomen in het door zijn zoon Jacques in maart 2022 geschreven "Het ongeloof". De website sallynoach.com is opgezet ter ondersteuning van het boek "Het ongeloof" dat Jacques Noach over zijn vader Sally schrijft. Op deze website worden een groot aantal brieven opgenomen, boeken en kranten waarin geschreven wordt over Sally Noach, alsmede foto’s uit een fotoalbum dat hij in de jaren 1943 - 1945 in Londen bijhoudt.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders

Sally was in zijn jonge jaren lid van Scouting. Zijn familie verhuisde naar Brussel waar hij woonde toen de oorlog begon. Vanuit daar vertrok hij naar Lyon. In plaats van zijn eigen kwetsbare positie als Joodse vluchteling te beschermen, nam Sally geweldige risico’s door daar vluchtelingen uit gevangenissen te redden en Engelandvaarders te helpen op weg naar onbezet gebied. Toen de Duitsers hem op de hielen zaten, vertrok hij naar Engeland.

Bron: Vereniging Scouting Nederland