Ed Barten

Ook bekend als: Eduardus Anthonius Barten, Ed

Eduardus Anthonius (Ed) Barten (Amsterdam, 17 januari 1919 – Heemstede, 1 december 2016) was een Engelandvaarder. Na meerdere vluchtpogingen kwam hij op 6 juni 1943 in Schotland aan. Barten trad in dienst bij de Koninklijke Luchtmacht.

Bron: Stichting WO2Net | Oorlogsbronnen.nl

Eduardus (Ed) Anthonius Barten wordt op 17 januari 1919 geboren in Amsterdam en woont aan de Lomanstraat 68. Hij behaalt zijn gymnasiumdiploma aan het Ignatiuscollege en begint daarna aan de studie geneeskunde aan de Gemeente-Universiteit. Tijdens de mobilisatie wordt hij op 29 augustus 1939 ingedeeld bij het 7e Regiment Infanterie en is hij gelegerd in Haarlem. Na de capitulatie en zijn demobilisatie als korporaal op 10 juni 1940 hervat hij zijn studie. Vanaf het najaar van 1940 neemt Ed Barten deel aan illegale activiteiten binnen een losse kring van Amsterdamse studenten. Met enkele medestudenten verspreidt hij pamfletten en gestencilde krantjes met nieuws van Radio Oranje en verricht hij lichte propagandawerkzaamheden. Tot deze kring behoort ook zijn achterneef Gerard Carlier, student wiskunde, die zijn opleiding tot officier bij het KNIL heeft moeten afbreken. In mei 1941 worden meerdere leden van deze kring gearresteerd. Ed weet aan arrestatie te ontkomen maar op 12 juni 1941 verschijnt zijn naam en foto in het Politieblad. Hij duikt daarop onder en verblijft achtereenvolgens in Tilburg, Oosterbeek en korte tijd in een pension in Haarlem. In november 1941 onderneemt Ed zijn eerste poging om Engeland te bereiken. Via zijn oom komt hij in contact met de Rotterdamse fietsenmaker en motorcoureur Henk van der Pluijm. Vanuit de Wilhelminahaven bij Schiedam vertrekt hij met vier anderen per zeilboot richting zee. In dichte mist raakt het schip op de Nieuwe Waterweg in aanvaring met een Duits patrouillevaartuig. Ed springt overboord en bereikt zwemmend de wal bij Hoek van Holland. De overige opvarenden ziet hij nooit meer terug; later blijkt dat zij op zee zijn omgekomen. Kort daarna bereidt Ed Barten een nieuwe ontsnapping voor. Hij schaft een licht stepraceboot met buitenboordmotor aan en brengt deze met hulp van contacten naar Zandvoort waar hij een leegstaande villa aan het strand, Brederodestraat 205, als uitvalsbasis kan gebruiken. Aanvankelijk is Gerard Carlier hierbij betrokken maar deze besluit kort voor de uitvoering af te haken. Van de drukker Wim Gertenbach ontvangt Ed een blik met illegale documenten bestemd voor Engeland. Uiteindelijk vertrekt hij op 19 januari 1942 samen met de negentienjarige Henk Peper. Tijdens de extreem koude nacht, bij een temperatuur van ongeveer min zeventien graden, bereiken zij de zee maar de motor weigert dienst, vermoedelijk door bevriezing. Met een noodzeil proberen zij verder te komen maar stranden in de vroege ochtend ten noorden van Katwijk. Via het strand en de duinen bereiken zij Noordwijk. Ed loopt daarbij een ernstige bevriezing aan zijn voet op en wordt behandeld door de huisarts Johannes Adrianus Coenraads Nederveen. Kort daarna wordt Henk Peper gearresteerd nadat hij zijn portefeuille met persoonsbewijs heeft verloren. Tijdens de verhoren verklaart Henk dat hij de werkelijke identiteit van "Ed Jansen" niet kent, waardoor Ed Barten uit handen van de Sicherheitsdienst weet te blijven. Na herstel keert Ed terug naar zijn onderduikadressen in Oosterbeek en Arnhem en verblijft vervolgens enige tijd bij familie in Haarlem. In deze periode onderhoudt hij opnieuw contact met Gerard Carlier, die op 15 mei 1942 uit de trein is gesprongen waarmee de meeste Nederlandse officieren alsnog in krijgsgevangenschap worden gevoerd. Via Gerard Carlier komt Ed in aanraking met Luctor et Emergo, een verzetsorganisatie die zich richt op ontsnappingen over land. Dit contact vormt de schakel naar een nieuwe, beter georganiseerde route en is doorslaggevend voor zijn derde poging. Op 19 oktober 1942 verlaat Ed Nederland via de zuidelijke route. Met valse papieren, verstrekt door Taco van Tijn, wordt hij door Matthieu Beelen van deze verzetsgroep over de Maas gezet. Samen met twee ontsnapte Franse krijgsgevangenen trekt hij via België naar Frankrijk. In Parijs krijgt hij onderdak en wordt hij verder geholpen richting het zuiden. In Perpignan meldt hij zich bij de Nederlandse vertegenwoordiger Joop Kolkman, die hem onderbrengt in Le Soler. Op 21 november 1942 vertrekt hij met de Engelandvaarders Gaillard en Koene richting Spanje. Nadat de passeur hen voortijdig in de steek laat, steken zij te voet de Pyreneeën over. In Bagà worden zij gearresteerd door de Guardia Civil. Via gevangenissen in Barcelona, Zaragoza, San Sebastiån en Irun komt Ed Barten terecht in Kamp Miranda de Ebro, waar hij tot 22 mei 1943 gevangen zit. Daarna wordt hij naar Gibraltar overgebracht en arriveert hij begin juni 1943 per konvooi in Greenock bij Glasgow in Engeland. Daar treedt Ed Barten korte tijd in dienst bij de landmacht waarna hij een vliegeropleiding volgt in Canada. Hij wordt ingedeeld bij het 860 Squadron van de RAF maar komt niet meer operationeel in actie. In mei 1945 krijgt hij verlof en keert op 6 mei terug naar Nederland en weet voor de geallieerde troepen uit zijn ouders in Amsterdam te bereiken. Na de oorlog werkt hij als gezagvoerder bij de K.L.M., ondermeer in Indonesië waar hij regelmatig president Soekarno vervoert. In 1951 vestigt hij zich weer in Nederland. Hij gaat in Zandvoort wonen, gaat in 1972 met pensioen en verhuist later naar Bentveld. Tot op hoge leeftijd blijft hij actief als fanatiek en succesvol tenisspeler. Eduardus (Ed) Anthonius Barten overlijdt op 1 december 2016 in Heemstede.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders