Eduard de Vries

Ook bekend als: Eddie/'Choukie'

Eduard (Eddie) de Vries (24) woont in de Obrechtstraat 61 in Den Haag en is grossier in rokersartikelen. Na de HBS en een cursus boekhouden heeft Eduard - ook wel ‘Choukie’ genoemd - gewerkt bij de Bezuidenhoutsche Bankvereniging. Vervolgens werd hij vertegenwoordiger van een knopenfabriek in Tsjechoslowakije en werkte hij in Brussel voor verschillende metaalbedrijven. In de zomer van 1939 is hij vanwege de mobilisatie opnieuw opgeroepen voor militaire dienst. Tijdens de inval van het Duitse leger is hij militair actief in de Rotterdamse Waalhaven. Na de overgave van het Nederlandse leger pakt Eduard zijn handel in rookartikelen weer op. Zijn zus Annette wordt wegens het plegen van verzet door een Duitse rechtbank tot 3,5 jaar gevangenisstraf veroordeeld. Op 8 oktober 1941 komen vrienden hem waarschuwen dat hij door de Duitse politie wordt verdacht - ten onrechte - van het plegen van verzet. Met zijn echtgenote Hendrika Soer (‘Riekie’) duikt hij onder bij zijn schoonvader in de Uddelstraat 37 in Den Haag. Een paar dagen later wordt zijn woning in de Obrechtstraat door de Gestapo bezocht. Op 18 oktober 1941 nemen ze de trein naar Breda met 4.000 Duitse Marken op zak. Met bus en trein bereiken ze via Zundert, Antwerpen en Brussel, waar ze inwonen bij de familie De Latte in de Rue Alsace Lorraine. De reis gaat verder per trein naar Mons en Enquelines, waar ze in een groep werklieden de Franse grens passeren. In Jeumont pakken ze de trein naar Meuberge en reizen dan per trein via St. Quentin naar Tergnier, Chauny en Tours en dan per bus door naar Blairet. Na betaling van 1.500 Franse francs brengt een gids hen de demarcatielijn over. In Loch nemen ze de trein naar Chateauroux. In Perpignan helpt de Nederlander Joop Kolkman hen aan onderdak in een opvangcentrum in Lessac. Eddie moet vervolgens voor enkele maanden naar een werkkamp. In juli 1942 mogen ze hun weg vervolgen naar Masamet. Na een verblijf in Toulouse zijn ze begin december terug in Perpignan, waar Kolkman hen onderbrengt in zijn opvangcentrum in Le Soler. Omdat op wettige manier verder reizen onmogelijk is besluiten ze op 18 december 1942 met een gids illegaal de Pyreneeën over te steken. In het dorpje Campodon melden ze zich in een staat van totale uitputting ten einde raad bij de Spaanse politie. Eddie wordt naar de gevangenis van Figueras gebracht (later naar de gevangenis van Gerona), zijn echtgenote naar een huis van bewaring in Caldas de Malavella. Met hulp van het Nederlandse consulaat in Madrid komen ze in februari 1943 vrij en kunnen ze per schip in een konvooi naar Lissabon reizen. Op 9 mei 1943 arriveert Eddie per vliegtuig in het Engelse Bristol. Riekie arriveert pas in april 1944 in Engeland per boot vanuit New York. Op 16 december 1943 krijgt Eddie tijdens een militaire training een ongeluk, waarbij hij een been breekt. Vanuit het hospitaal schrijft hij Riekie een brief waarin hij de Nederlandse autoriteiten in Londen een ’antisemitisch, reactionair-fascistisch zooitje’ noemt. Hij voelt zich door hen te vaak aangesproken als Jood en communist. Zijn conflict met het Nederlandse gezag in Londen loopt zo hoog op, dat inspecteur De Bruyne van de Nederlandse troepen in Engeland op 11 mei 1944 in een brief aan de minister van Justitie Eddie ‘een gemis aan respect tegenover meerderen en overheidspersonen’ verwijt en dit ‘een ernstig krijgstuchtelijk vergrijp’ noemt. Hij vraagt de minister of Eddie uit de militaire dienst kan worden verwijderd. Het conflict krijgt een dramatisch verloop met de mysterieuze zelfdoding van Riekie, vermoedelijk door gasvergiftiging. Scotland Yard meent dat er sprake is van ‘suicide whilst of unsound mind’.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders