Wilhelmus Valentein Bandsma

Wim Bandsma groeide op in een groot gezin in Amsterdam en werd timmerman en laddermaker. Al jong raakte hij politiek actief en sloot zich aan bij de Communistische Jeugdbond. In 1937 vertrok hij naar Spanje om te vechten in de Spaanse Burgeroorlog als lid van de Internationale Brigades. Hij vocht onder meer bij het Tschapaiew-Bataljon en later bij de XIde Brigade, waar veel Nederlanders waren samengebracht. Tijdens de strijd raakte hij ernstig gewond en werd later gerepatrieerd naar Nederland. Bandsma was politiek commissaris binnen de brigades en stond bekend als een betrouwbare communist. Na de Tweede Wereldoorlog bleef hij actief in de linkse beweging en was voorzitter van de Vereniging oud-Spanjestrijders. Hij organiseerde en sprak op manifestaties voor een vrij Spanje, waarbij hij zich uitsprak tegen het regime van Franco. Ondanks toezeggingen van de Nederlandse regering om oud-Spanjestrijders hun nationaliteit terug te geven, werd dit door de Koude Oorlog bemoeilijkt. Bandsma werd nauwlettend gevolgd door de Nederlandse veiligheidsdienst vanwege zijn communistische activiteiten. Vanaf 1946 woonde hij met zijn gezin in de Jordaan, werkte als huisschilder en bleef actief binnen de Communistische Partij Nederland (CPN). Hij vervulde diverse functies, waaronder penningmeester en districtsbestuurder, en organiseerde herdenkingen zoals die van de Februaristaking. Bij zijn overlijden in 1971 werd hij door de CPN geprezen als een trouw kameraad die zijn leven wijdde aan de strijd tegen onrecht en het verdedigen van menselijke waarden.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)