Adriaan Jacobus (Ko) Sakko

SAKKO (Adriaan Jacobus, roepnaam: Ko), geboren in Capelle aan den IJssel op 29 januari 1910. Daar trouwt hij in 1933. In 1944 woont hij met zijn vrouw en zoon van bijna een jaar in het inmiddels door Rotterdam geannexeerde dorp Kralingseveer, op het adres Antilopestraat 30. Tijdens de razzia van 10 november 1944 is hij 34 jaar en koperslager. Eerst geeft hij, net als meer mannen uit de buurt, geen gehoor aan het bevel zich te melden. Ko verbergt zich achter een traporgel of in een kast. Als de Duitsers in dezelfde straat een man neerschieten zit de schrik erin. Ko meldt zich alsnog op het verzamelpunt op de IJsselmondselaan. Met andere mannen uit Kralingseveer moet hij lopend naar de Van Ghentkazerne aan het Toepad, waar ze overnachten. Ko zit bij een groep die lopend uit de stad wordt weggevoerd en aankomt in Kamp Amersfoort. Eén keer in de zoveel weken bezoekt zijn vrouw hem op de fiets. Het voorwiel heeft geen band, het achterwiel een van hout. Van andere vrouwen uit Kralingseveer neemt ze pakjes mee, voor hun mannen die ook in Kamp Amersfoort verblijven. Ko’s vrouw loopt onderweg het risico dat de Duitsers alles in beslag nemen. Ze slaapt bij boeren in het hooi, in het beschermende gezelschap van meer vrouwen. Ko lijdt onder de ellendige omstandigheden in het kamp en kijkt voortdurend uit naar de komst van zijn vrouw. Hij moet in de bossen rond Amersfoort bomen rooien. Wanneer Ko, begin 1945, na zijn werk in een groep met ook bezoekende familieleden naar het kamp loopt, zien vrienden of familieleden kans hem uit de rij te trekken en naar Hilversum te brengen. Het blijkt dat het helemaal niet goed met hem gaat. Met een auto wordt Ko naar Rotterdam gebracht. Thuis haalt hij schone kleren op en dan wordt hij meteen naar Maasoord gebracht voor psychiatrische hulp, die tot ver na de oorlog zal duren. In die periode ziet hij zijn kinderen slechts één keer per jaar. Door de samenloop van deze omstandigheden ontwikkelt zich een moeizame relatie tussen Ko en zijn kinderen, die ook voor de volgende generatie gevolgen heeft. In huiselijke kring wordt weinig tot niet gesproken over de razzia, het wegvoeren, het kamp en de inrichting. Ko overlijdt op 27 maart 1987 in Rotterdam, 77 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam