Paulus Antoon de Laat

Paul de Laat vertrok in november 1936, op 21-jarige leeftijd, samen met zijn vriend Marinus Onderwater naar Frankrijk om te werken, maar bleek al snel in Spanje te zijn, waar hij deelnam aan de Spaanse Burgeroorlog zonder militaire ervaring. Beiden werden naar het front gestuurd, waar ze zware gevechten meemaakten, gebrek aan voedsel en voortdurende bombardementen. Paul raakte ziek en werd opgenomen in een ziekenhuis in Valencia. In september 1937 keerde Onderwater terug naar Nederland, waarna Pauls ouders ontdekten dat hun zoon waarschijnlijk gedwongen was deel te nemen aan het conflict. Paul meldde zich in november 1937 bij het Nederlandse consulaat in Barcelona en wilde terugkeren naar Nederland. Hij werd tijdelijk ondergebracht in een pension, samen met andere Nederlandse vrijwilligers. Door een incident waarbij enkele mannen werden gearresteerd wegens desertie, werd Paul zijn nationaliteit ontnomen en moest hij waarschijnlijk terug naar het front. Volgens getuigen zat hij in een strafcompagnie en moest hij zware arbeid verrichten. Paul sneuvelde in november 1938 tijdens het Ebro-offensief, een van de hevigste veldslagen van de Spaanse Burgeroorlog. Een vriend beschreef hem als een moedige scherpschutter met een opgewekt karakter, die tijdens een aanval werd gedood. Na zijn dood schreef een politiek commissaris een brief aan zijn ouders waarin Paul werd geprezen als een voorbeeldige anti-fascistische strijder, geliefd bij zijn kameraden vanwege zijn discipline en vrolijkheid. Paul de Laat’s verhaal illustreert de moeilijke positie van buitenlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog, die vaak zonder voorbereiding in gevaarlijke omstandigheden vochten en soms werden geconfronteerd met disciplinaire maatregelen en politieke conflicten.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)