Pieter de Leth

Piet de Leth, geboren in 1901 in Amsterdam, groeide op in een arbeidersgezin met sterke vakbondstradities. Na diverse technische banen en een korte militaire dienst in Nederland, sloot hij zich in 1936 aan bij de Revolutionair Socialistische Arbeiderspartij (RSAP). In december 1936 vertrok hij naar Spanje om te vechten in de Spaanse Burgeroorlog, waar hij zich aansloot bij de anarchistische milities van de Columna Durruti, onderdeel van de Federación Anarquista Ibérica (FAI) en de Confederación Nacional de Trabajo (CNT). Deze milities waren sterk gedemocratiseerd en antimilitaristisch, wat de militaire effectiviteit beperkte. De Leth vocht aan het Aragonfront, waar hij zware gevechten meemaakte, onder meer bij het klooster Santa Quiteria in april 1937, waar zijn eenheid zware verliezen leed. Na de interne zuiveringen in mei 1937, waarbij de POUM en anarchistische invloed werden onderdrukt, werden de milities gemilitariseerd en opgenomen in het reguliere republikeinse leger. Piet de Leth bleef tot juli 1937 actief, maar koos daarna, teleurgesteld en zonder voldoende steun en uitrusting, om Spanje te verlaten. Hij keerde via Frankrijk terug naar Nederland, waar hij door de autoriteiten werd ondervraagd over zijn activiteiten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog trouwde hij in 1941 in Rotterdam. In 1945 was hij geregistreerd als Displaced Person bij de geallieerde troepen in Duitsland en vertrok per vliegtuig naar Brussel. Over zijn verdere leven is weinig bekend, behalve dat hij rond 1954 zijn oude kameraden in Zürich bezocht. Zijn ervaringen in Spanje illustreren de moeilijke omstandigheden en interne conflicten binnen de republikeinse zijde tijdens de burgeroorlog, evenals de teleurstellingen van idealistische buitenlandse vrijwilligers.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)