Albertus Jaarsma

Bertus Jaarsma groeide op in moeilijke omstandigheden; zijn vader was vaak van huis als stoker bij de Maatschappij Nederland en zijn moeder was ziekelijk, waardoor hij en zijn broers en zussen meerdere keren in een opvanghuis verbleven. Na het overlijden van hun moeder in 1923 werden Bertus en zijn jongere broers en zussen opnieuw ondergebracht bij Hulp voor Onbehuisden. Zijn oudere broer Douwe werkte bij de Koninklijke Hollandsche Lloyd maar stierf op jonge leeftijd. Bertus trouwde op twintigjarige leeftijd en kreeg een dochter. In de jaren dertig werkte hij onder andere als magazijnbediende, kok op de grote vaart en drukkerijmedewerker. In 1934 werd hij lid van de Communistische Partij en woonde hij in de Jordaan, waar hij mogelijk het gewelddadige Jordaanoproer meemaakte. In augustus 1937 vertrok Bertus samen met zes andere Nederlanders naar Spanje om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij werd ingedeeld bij de XIe Internationale Brigade en werkte als verpleger. In februari 1938 raakte hij nabij Caspe gewond door een schot in het hoofd en overleed kort daarna. Zijn vrouw werd die maand in Amsterdam verhoord; zij wist niet zeker of hij naar Spanje was vertrokken en ontkende dat hij lid was van de Communistische Partij. Na Bertus’ dood vertrok zijn weduwe met hun dochter naar familie in Delfzijl. Zijn vader, die weer was gaan varen, kon door de Tweede Wereldoorlog niet terugkeren en overleed in 1945 in Calcutta. Bertus Jaarsma’s leven werd gekenmerkt door armoede, politieke betrokkenheid en zijn inzet in de strijd tegen het fascisme tijdens de Spaanse Burgeroorlog.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)