Geert Stam

Ook bekend als: Gerrit

Gerrit Stam (21), geboren op 29 december 1918 in Odoorn, is matroos bij de kustvaart en woont bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog op het Winschoterdiep 130 in Groningen. Als oudste van dertien kinderen gaat hij na de lagere school de kost verdienen als loopjongen, later als fabrieksarbeider. Op zijn 18e ging hij varen op schepen die vracht vervoerden naar Engeland en Zweden. Na de inval van het Duitse leger in Nederland raakt Gerrit werkloos. Als Gerrit in een café ruzie krijgt met een paar Duitse soldaten moet hij zeven weken naar het Huis van Bewaring in Groningen. Tot mei 1941 verdient hij de kost met het laden en lossen van schepen. Het arbeidsbureau wil echter dat hij in Duitsland gaat werken. Als Gerrit dat weigert, dreigen ze hem met het intrekken van de financiële steun die zijn werkloze vader krijgt. Eind mei 1941 werkt hij in de Duitse havenstad Wilhelmshafen, maar loopt daar na enkele weken weg. Terug in Groningen heeft hij verscheidene baantjes, maar in augustus wordt hij opnieuw opgeroepen. Dit keer voor werk bij een kolenbedrijf in Wilhelmshafen. Daar loopt hij korte tijd later opnieuw weg. Terug in Groningen pleegt hij met twee kornuiten een inbraak in de textielfabriek van de firma Mulder & Co, wat hem een gevangenisstraf van 18 maanden oplevert. Nadat hij op 19 december 1943 uit de gevangenis van Veenhuizen is ontslagen monstert Gerrit aan op het schip MW90, dat op Denemarken vaart. In maart 1944 wordt hij door de Duitse politie gearresteerd wegens het verkopen van stalen kabels. Hij zit opnieuw weken in de gevangenis, maar wordt door de Zeekrijgsraad vrijgesproken; de diefstal blijkt door een ander te zijn gepleegd. Op 3 november 1944 weet Gerrit met Wijnand van Rookhuizen, Gijsbert Blom, Peter de Bree en Henk de Ruijter in een Deense kotter de Zweedse kust te bereiken. Om de aandacht van de politie te trekken maken ze een vuur. De 5 mannen worden de volgende morgen opgehaald. Na drie maanden in de Zweedse bossen te hebben gewerkt vliegen ze op 7 maart 1945 naar Metfield in Engeland. Daar dient Gerrit als matroos bij de koopvaardij.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders