Jacoba van Oven

Ook bekend als: Cootje

Jacoba van Oven is op 6 oktober 1920 in Dordrecht geboren als dochter van Adolph ‘Dof’ en Jacoba (Co’) van Oven-Walraven. In 1935 verhuist het gezin naar de Malakkastraat 121 in Den Haag.

Cootje wil naar Engeland gaan en raadpleegt een kaart. Hoek van Holland lijkt de beste optie. Ze gaat een dagje op verkenning en ziet een roeibootje liggen, dat slechts met een touw is vastgebonden. Op 6 juni 1940 laat ze een brief aan haar ouders bij haar vriendin achter voordat ze weer naar Hoek van Holland gaat, gewapend met een scherp mes om het bootje los te snijden. Ze neemt weer de bus en hoopt in de duisternis het bootje te stelen. Ze heeft een (ongeldig) voorlopig paspoort bij zich en 57 cent.

Cootje wordt in Hotel Caland gearresteerd en naar de Hulpsecretarie gebracht. Haar vader wordt door de Haagse politie op de hoogte gebracht van haar arrestatie. De volgende ochtend wordt ze door een Duitse militair overgebracht naar de RVS (Rotterdamsche Vacantieschool). Ze mag weer naar huis.

Met haar vader maakt ze het eerste verzetskrantje, De Vrije Nederlander; het eerste nummer verschijnt op 15 juli 1940, het laatste nummer op 15 oktober 1940. Daarna raakt zij betrokken bij Vrij Nederland. Op 15 maart 1941, kort na de Februaristaking, worden Cootje, haar vader en een nichtje door twee NSBers gearresteerd en naar het Huis van Bewaring in Scheveningen (het ‘Oranjehotel’) gebracht. Het nichtje wordt na acht weken vrijgelaten, maar Cootje wordt dagenlang ondervraagd en in een donkere cel met water en brood opgesloten. Na twee weken krijgt ze celgenoten en mag haar moeder haar bezoeken. Eind januari 1942 moeten Cootje en haar vader voor de rechtbank verschijnen. Dof krijgt 3 jaar en Cootje 5 jaar.

Twee weken later worden ze naar een kamp in Keulen gebracht. Cootje heeft haar vader daarna nooit meer gezien, hij is op 10 januari 1945 in Zöschen, een buitenkamp van Buchenwald, overleden. In de vrouwengevangenis in Keulen moet ze twee maanden lang zakjes plakken. Daarna wordt ze overgeplaatst naar Bochum, waar één van haar celgenoten Annette is, een Haagse jodin die ze in het Oranjehotel heeft ontmoet. Omdat Cootje kwart Joods is, mag ze niet naar buiten en in de fabriek werken, maar moet ze deurmatten afwerken in haar cel. Na 12 dagen worden Cootje en Annette weer naar Keulen gestuurd en een week later naar Ludwigsburg, waar ze pas na 9 dagen aankomen. Ze zegt dat ze Joods is en mag weer haar cel delen met Annette, die de enige andere Joodse vrouw is. Daar moet ze sokken breien voor Duitse militairen, hetgeen ze weigert.

Na de oorlog gaat zij naar Londen waar zij muziek studeert. In 1960 wordt zij muzieklerares aan een kostschool in Freetown, Sierra Leone. Van 1964-1977 inventariseert ze de lokale muziek. In 1981 publiceert zij 'An Introduction to the Music of Sierra Leone'. In 1983 keert ze terug naar Nederland en zet zich aan het schrijven van haar uitgebreide en wonderbaarlijke memoires. Vanaf 1990 woont Cootje in het Rosa Spier Huis in Laren. Daar is zij in februari 2014 overleden.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders