Johannes Antonie (Jan) Braams

BRAAMS (Johannes Antonie, roepnaam Jan), geboren te Rotterdam op 4 maart 1913. Hij trouwt in 1939 en woont in 1944 met zijn vrouw in Rotterdam, vermoedelijk in of in de buurt van de wijk Blijdorp. Bij de razzia van 11 november 1944 wordt Jan opgepakt, hij is dan 31 jaar en straatmaker. Vermoedelijk moet hij via verzamelplaats Nenijto lopend naar station D.P., om met een goederentrein te worden weggevoerd. De trein, die op 11 november 1944 tegen middernacht vertrekt, vervoert zo’n 1.500 mannen en in iedere wagon worden 60 mannen gepropt, die nauwelijks de trein kunnen verlaten en amper eten en drinken krijgen. Op 16 november 1944 stopt de trein in Würzburg, waar 450 mannen moeten uitstappen en van wie 180 mannen naar Dettelbach moeten. Tot deze laatste groep behoort ook Jan. In Dettelbach worden de mannen ondergebracht in een herberg die wordt ingericht als “Lager zur Schwane”. Op 31 januari 1945 worden Jan en 24 andere mannen overgeplaatst. Via Neurenberg, Eger, Pilsen, Praag en Kolin komen de mannen na twee dagen terecht in Pardubice in Tsjechië. Hoewel de omstandigheden en behandeling hier beter zijn dan in Dettelbach, worden de mannen onaangenaam verrast wanneer hen wordt verteld dat ze daar zijn om te worden opgeleid tot soldaat van de Flak. Alle mannen weigeren de vereiste verklaring te ondertekenen, zij zien de Duitsers nog steeds als vijand en willen ook graag Nederlander blijven. De Duitse uniformen die de mannen moeten dragen, ontdoen zij van alle militaire kentekenen. De weigering van de mannen om de verklaring te ondertekenen gaat als een lopend vuurtje door Pardubice en leidt ertoe dat de bevolking de mannen enorm gaat steunen. Dat de Duitsers geen maatregelen treffen tegen de weigeraars, geeft de mannen moed. Rond 12 maart 1945 kunnen de mannen hun uniform inleveren en hun burgerkleding weer aantrekken. Twee dagen later vertrekken Jan en zo’n 150 Nederlanders met een goederentrein naar Würzburg. Onderweg maken ze veel oorlogshandelingen van dichtbij mee en zien zij een vreselijk transport van Russen en Polen. Mannen, vrouwen en kinderen zitten door elkaar in goederenwagons, in sommige wagons liggen overleden kinderen of zitten vrouwen die bijna moeten bevallen. Op 20 maart 1945 bereikt het transport van Jan ongeschonden Rottendorf, dat vol zit met vluchtelingen, vooral uit Würzburg. Op 7 april 1945 worden Jan en de andere mannen bevrijd door de Amerikanen, in de feestvreugde wordt Jan zo dronken van de wijn dat hij niet meer in staat te lopen. Hoe Jan terugkomt in Rotterdam is niet bekend, maar wellicht behoort hij tot het transport dat door Jos Poppelaars is beschreven: via Kitzingen, Zell am Main en Gonzenheim met een goederentrein naar Neufchâteau en Philippeville in België, en na een kort verblijft in Eindhoven een aankomst in Rotterdam rond begin juni 1945. Na de oorlog verlaten Jan en zijn vrouw de stad. Jan overlijdt op 17 oktober 2001 in Veghel, 88 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam