Johannes Arend de Haas

Johannes de Haas, geboren rond 1875 en woonachtig in Arnhem, vertrok in juli 1937 naar Spanje, waar hij zich aansloot bij de Republikeinse regeringstroepen tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Hoewel hij aanvankelijk als chauffeur werd ingezet in een autopark, werd hij uiteindelijk gedwongen naar het front te gaan. De omstandigheden waren zwaar: het voedsel was slecht, de hitte ondraaglijk en de vrijheid beperkt. Na korte tijd besloot hij samen met zes andere Nederlandse mannen te ontsnappen en keerde in september 1937 terug naar Nederland. Bij terugkomst bleek dat hij en zijn kameraden hun paspoorten en bewijs van Nederlanderschap waren kwijtgeraakt, vermoedelijk door communistische ronselaars of Spaanse officieren. De terugkeer van De Haas en zijn medestrijders kreeg aandacht in de Nederlandse pers, waar zij hun ontberingen beschreven. De familie van De Haas leed zichtbaar onder zijn afwezigheid; hij zelf schreef in een brief over zijn voortdurende buikpijn en het verlangen naar huis. De Nederlandse autoriteiten namen de zaak serieus en onderzochten mogelijke ronselarij door communisten in Arnhem, hoewel de verdachten werden vrijgelaten. Naast zijn deelname aan de Spaanse Burgeroorlog verloor De Haas ook zijn Nederlanderschap omdat hij later tijdens de Tweede Wereldoorlog vrijwillig dienst nam bij de Duitse Wehrmacht. Zijn levensverhaal illustreert de complexe en vaak tragische keuzes van Nederlanders die betrokken raakten bij internationale conflicten in de jaren dertig en veertig.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)