Daniel Cornelis Dollé

Daniel Cornelis Dollé vertrok in 1937 op jonge leeftijd naar Spanje, vermoedelijk om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij verbleef er echter slechts kort en bracht een groot deel van die tijd in de gevangenis door. Zijn vertrek naar Spanje gebeurde met een Nederlands paspoort dat op naam stond van zijn oudere broer, terwijl hij in Nederland nog een gevangenisstraf te wachten stond. In september 1937 keerde hij via bemiddeling van de Nederlandse consul in Barcelona terug naar Haarlem, waar hij bij zijn ouders ging wonen. Dollé gaf in interviews aan De Telegraaf schokkende verhalen over zijn ervaringen in Spanje. Op zijn aanwijzing werd Chris van Soolingen gearresteerd, die ervan werd verdacht jongeren te werven voor de strijd in Spanje namens de Communistische Partij van Nederland (CPN). Tijdens het proces tegen Van Soolingen in december 1937 waren Dollé en zijn metgezel Joop Ruygrok belangrijke getuigen. Zij verklaarden dat zij waren beloofd als chauffeurs te werken, maar uiteindelijk toch naar het front werden gestuurd. De rechter achtte niet bewezen dat Van Soolingen hen rechtstreeks had geworven voor het vreemdelingenlegioen, maar wel dat hij een bemiddelende rol had gespeeld; hij kreeg een lichte gevangenisstraf. Uit correspondentie van de Nederlandse communistische partij blijkt dat er onder Nederlandse vrijwilligers in Spanje veel deserteurs waren, wat leidde tot oproepen voor strengere selectie en discipline. Dollé en Ruygrok verloren hun Nederlandse nationaliteit niet, hoewel dit later bij andere deserteurs wel gebeurde. Na de Tweede Wereldoorlog hield de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) Dollé in de gaten, vooral vanwege de reizen van zijn zoon naar Oost-Europa, maar er zijn weinig details bekend over zijn verdere leven.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)