Isaäc (Jacques) Gans is op 7 december 1907 in Hilversum geboren als zoon van zoon van Levie Gans (1879) en Johanna Gesina Mos (1872), beiden uit Amsterdam. In 1929 verhuist hij naar Parijs, waar hij als schrijver en dichter wil wonen en werken. Hij blijft er met tussenpozen tot 1939. Eind 1931 haalt de journalist Nico Rost hem over naar Berlijn te komen. Daar sluit hij zich aan bij de Duitse communistische partij en neemt hij deel aan betogingen en straatgevechten tegen het nationaal-socialisme. Over zijn verblijf daar schrijft hij in 1948 'Berlijns Dagboek'. Kort nadat Hitler op 30 januari 1933 aan de macht is gekomen, gaat Gans terug naar Parijs. Daar komt hij in contact met de Nederlandse schrijver Eddy du Perron, met wie hij intensief correspondeert totdat deze in 1936 naar Nederlands-Indië vertrekt. Du Perron moedigt hem aan te schrijven en helpt hem bij de publicatie van zijn stukken en gedichten. Gans heeft zich na Hitlers machtsovername afgekeerd van het communisme en wordt in december 1933 geroyeerd als lid van de Communistische Partij Nederland. Met anderen richt hij in november 1933 de Communistische Partij Oppositie (CPO) op, om vervolgens in april 1934 lid te worden van de Revolutionair Socialistische Partij (RSP) van Henk Sneevliet. Zijn teleurstelling over het optreden van de 'revolutionaire' partijen bij het Jordaanoproer in juli 1934 was groot: 'Geen parool, geen actie, geen materiaal, met niets werden de menschen in de Jordaan en elders ondersteund', schrijft hij aan Du Perron. Hij wendt zich daarom ook af van de trotzkistische RSP. De literatuur gaat een steeds belangrijkere rol in zijn leven spelen, maar pogingen om een roman te schrijven en een nieuw tijdschrift over de Franse letterkunde op te richten mislukken. Hij trouwt in 1938 met Deense Ester Margrethe Steffensen, maar het huwelijk houdt slechts twee jaar stand. Hij schrijft 'Liefde en goudvisschen', een sterk autobiografische roman. Tijdens de Duitse bezetting raakt Gans betrokken bij de uitgave van Vrij Nederland. In de loop van 1942 wordt de grond hem - hij was half-Joods - zo heet onder de voeten, dat hij besluit naar Engeland te gaan. Hij vertrekt in oktober 1942, samen met Hendrik Siedenburg, en bereikt via België, Frankrijk en Spanje in 1943 Groot-Brittannië. In 1951 publiceert hij 'Het veege lijf' over zijn ervaringen tijdens die tocht. In Engeland ontdekt Gans geheime notities van het tweede kabinet Gerbrandy met plannen om Nederland na de bevrijding zonder parlement te regeren. Hij fulmineert daar heftig tegen en richt samen met onder meer Loe de Jong en A. den Doolaard het 'Comité van Actie tegen het Neo-fascisme' op, dat enkele maanden actief blijft. Na de bevrijding keert Gans naar Amsterdam terug. In 1953 wordt hij columnist bij de Haagse Post. In 1955 maakt hij de overstap naar De Telegraaf. Hiervoor schrijft hij tot zijn dood meer dan vijfduizend columns, waarin hij tot genoegen van sommigen en tot ergernis van anderen regelmatig heftig te keer gaat tegen de Partij van de Arbeid. Jacques Gans is op 26 augustus 1972 overleden.
Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders
