Adriaan van Mill

Arie van Mill, oudste van vijf kinderen uit de Amsterdamse Oosterparkbuurt, trouwde in 1930 met Elisabeth Frederika Maria Groot en woonde in de Indische Buurt. Ondanks dat hij bij de militiekeuring ongeschikt werd verklaard, vertrok hij in mei 1937 naar Spanje om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij kreeg een militaire opleiding in Albacete en vocht als lid van de XIe Internationale Brigade, onderdeel van de 35ste Divisie onder generaal Walter, in belangrijke veldslagen zoals de slag om Brunete en het offensief bij Belchite. In het voorjaar van 1938 raakte Van Mill tijdens het Aragon-offensief krijgsgevangen. Hij werd eerst vastgehouden in het concentratiekamp San Pedro de Cardeña bij Burgos en later in Miranda de Ebro, waar de omstandigheden zwaar waren: weinig voedsel, slechte hygiëne en gebrek aan medische zorg. Ondanks pogingen van de Nederlandse regering en diplomatieke vertegenwoordigers duurde zijn vrijlating lang. Pas in juli 1942 werd Van Mill, samen met andere Nederlandse krijgsgevangenen en vluchtelingen, vrijgelaten. Ze reisden via Spanje en het Caribisch gebied naar Canada, waar ze zich aansloten bij de Prinses Irene Brigade, een Nederlandse militaire eenheid in ballingschap. Begin 1943 ging Van Mill met de brigade naar Engeland, waar zijn politieke gezindheid en loyaliteit werden getoetst. Over zijn verdere militaire inzet of leven na de Tweede Wereldoorlog is niets bekend. Zijn deelname aan de Spaanse Burgeroorlog en de daaropvolgende gevangenschap illustreren de moeilijke positie van Nederlandse vrijwilligers in deze internationale strijd en de complexe diplomatieke situatie rondom hun vrijlating tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)