Berend Wilhelm (Bé) Wilmink

WILMINK (Berend Wilhelm, roepnaam Bé), geboren op 11 maart 1906 aan boord van een schip in de Rotterdamse Rijnhaven. Hij woont in 1944 met het ouderlijk gezin in Rotterdam-Vreewijk, op het adres Beukendaal 144. Bij de razzia van 10 november 1944 wordt Berend opgepakt, hij is dan 38 jaar en kantoorbediende bij de RVS. Via een school aan de Frankendaal moet hij met een grote groep naar Stadion Feijenoord. Rond 14:00 uur moet hij via de Oranjeboomstraat naar de Nassaukade, waar inscheping plaatsvindt. De mannen weten niet wat er gaat gebeuren, ze denken voor twee of drie weken te moeten werken. Via Vreeswijk, Amsterdam en het IJsselmeer vaart het schip naar het Katerveer in Zwolle. Vervolgens moeten zij lopend naar Wezep. Onderweg worden de mannen door de bevolking overladen met eten. In Kamp Wezep wordt Berend ondergebracht in een zaal met 360 mannen. Met anderen, onder wie een ouderling uit de Vreewijkkerk, houdt Berend bijeenkomsten. Op 21 november 1944 vertrekt Berend met een trein. Via Groningen, Leer en Osnabrück komt hij aan in Bentheim. Daar wordt hij ondergebracht in een groot schoolgebouw. Berend moet naar de schansen, om te werken aan een tankval. Nadat hij daar 13 dagen achtereen heeft gewerkt, meldt hij zich ziek. Van de dokter krijgt hij een briefje voor de binnendienst: schoonmaken, aardappels schillen, houthakken. Op 24 december 1944 beseft Berend dat hij dit jaar met de kerst niet thuis is dat ook voor het einde van de oorlog niet zal zijn. Hij wordt er emotioneel van. Rond kerst zijn de mannen vrij, maar zij mogen niet naar de kerk en kerkdiensten in het Lager zijn verboden. Op verzoek houdt Berend op kerstdag op de kamer én in de ziekenzaal een kerstvertelling. Er worden kerstpakketten bezorgd door het Roode Kruis uit Enschede en met twee autobussen uit Rotterdam Maar niet voor Berend, de familie denkt dat die pakketjes toch niet zullen aankomen. Op oudejaarsavond zijn de mannen met hun gedachten bij thuis en mag Berend in de ziekenzaal een oudejaarsoverdenking houden. Op 13 januari 1945 woont Berend, met nog een paar kameraden, de begrafenis bij van een overleden Schiedammer. Na de jaarwisseling kan door de kou en sneeuw nauwelijks gewerkt worden en Berend krijgt nog een paar keer een doktersattest voor de binnendienst. Hij ontvangt een paar keer brieven van thuis. Op 25 januari 1945 moet de school ontruimd worden en moeten de mannen naar een grote fabriek in Gildehaus, waar de omstandigheden slecht zijn. Het is er vreselijk koud, er zijn luizen en voor 500-600 mannen is één washok (zonder deur) met twee kranen beschikbaar, de WC is in de vrije natuur. Berend raakt gaandeweg verzwakt en uitgeput en hij weegt amper 48 kg. De komst van een goed Nederlandssprekende opzichter maakt het werken zwaarder. Op 8 maart 1945 wordt Berend afgekeurd, maar hij moet nog zes dagen wachten om te kunnen vertrekken. In de tussentijd wordt hij een paar keer verplicht om bij de schansen te werken. Op 14 maart 1945 gaat hij met de trein naar Oldenzaal. Maar daar wachten teleurstellingen. Eerst krijgt hij te horen dat hij nog niet naar Rotterdam mag, en vervolgens wordt duidelijk dat men de aangekomen mannen in de omgeving wil laten werken. Met twee anderen verlaat Berend de barakken om het vertrek naar Rotterdam af te wachten bij familie in Dalfsen. Dat lukt, maar in Dalfsen nemen al snel de spanningen toe door vertrekkende Duitse troepen, Engelse jachtvliegtuigen en de komst van Canadese troepen. Op 13 april 1945 wordt Dalfsen bevrijd. De nieuwsberichten over de situatie in het westen van Nederland geven echter grote zorgen, totdat Berend op 18 mei 1945 van thuis een geruststellende brief ontvangt. Op 8 juni wordt Berend, inmiddels 74 kg zwaar, met een auto naar Rotterdam gebracht, waar hij ’s middags thuis aankomt. Hij trouwt in 1954 en wordt vader. Op 23 maart 1976 overlijdt Berend in Rotterdam, 70 jaar oud. Net als zijn op 101-jarige leeftijd overleden vrouw wordt hij begraven in IJsselmuiden.

Bron: Stadsarchief Rotterdam