Emanuel (Emil, Emiel) Spetter

SPETTER (Emanuel, roepnaam Emiel, ook Emile) is vermeld in het levensverhaal van Kees van der Vlerk, die hem vermeldt als zijn “half joodse kompaan in het verzet en ook broer van zijn eveneens halfjoods vriendinnetje”. Emiel is geboren te Rotterdam op 2 juni 1920, als oudste kind van de joodse David Spetter en de katholieke Helena Jilleba. Hij is geboren in de wijk Bospolder (Snoekstraat) en verhuist later naar Spangen (Justus van Effenstraat 163). Daar worden Emiel en zijn aanstaande zwager Kees van der Vlerk opgepakt tijdens de razzia van 10 november 1944. Per rijnaak worden Emiel en Kees weggevoerd. De eerste stop is in Amsterdam, waar de mannen worden ondergebracht in havenloodsen. In de drukte ontmoet Emiel in een van die loodsen een “oom Spetter”, die zijn gele Jodenster nog draagt. Emiel raadt hem aan die ster af te scheuren en zijn persoonsbewijs (met daarop de letter “J”) te verscheuren, zodat hij als “gewone” Nederlander door kan gaan en deportatie naar een vernietigingskamp kan voorkomen. Vervolgens gaat de reis per rijnaak verder: via het IJsselmeer naar Kampen. Ze worden ontscheept en moeten lopend naar Zwolle, van waaruit zij met een geblindeerde trein naar hun Duitse bestemming worden gereden: Kamp Dalum. Daar moeten ze tankgrachten graven. Later worden Emiel en Kees overgeplaatst naar Bremen, waar ze moeten werken op de nagenoeg geheel verwoeste Borgward autofabriek, ter vervaardiging van militaire voertuigen, een constant doelwit voor de geallieerde bommenwerpers. Zowel in Dalum als Bremen verzorgt Emiel zijn zieke zwager (dysenterie en difterieverlamming) en andere zieke lotgenoten. Voor hen weet Emiel op allerlei slinkse wijzen aan eten en medicijnen te komen. In Bremen moet Emiel frontberichten uitluisteren, met name voor de komst van geallieerde bommenwerpers. Na hun bevrijding in Duitsland worden Emiel en Kees een tijdje ondergebracht in een schoolgebouw te Heino. Tot begin juni 1945, wanneer ze met de trein van Hengelo naar Rotterdam kunnen reizen. In zijn levensverhaal schrijft Kees van der Vlerk dat hij dankbaar is voor de levensreddende hulp en bijstand die Emiel Spetter hem verleend heeft.

Bron: Stadsarchief Rotterdam