Jacobus Johannes van Scherpenzeel

Jacobus Johannes (Koos) van Scherpenzeel werd in 1898 geboren in Dordrecht als oudste zoon in een groot gezin. Na een onrustige periode in zijn jeugd en vroege volwassenheid, waarin hij onder meer korte tijd als varensgezel en arbeider werkte en met justitie in aanraking kwam, leidde hij een zwervend bestaan. Koos had een relatie met de Duitse dienstbode Katherine Bahn, met wie hij een dochter kreeg. Na Katherine’s vroege overlijden in 1923 zorgde hij aanvankelijk voor zijn dochter, maar verwaarloosde later zijn vaderlijke plichten, waarna hij de voogdij verloor. Rond 1925 vertrok hij naar Amerika en keerde pas in 1935 terug in Nederland. In december 1936 vertrok Koos naar Spanje om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog, waar hij zich aansloot bij de Internationale Brigades, een groep buitenlandse vrijwilligers die vochten tegen het fascisme. Hij was lid van de Communistische Partij en werkte onder meer bij het Auto Parc in Albacete, het hoofdkwartier van de brigades. Koos raakte gewond en werd vermoedelijk in Murcia verzorgd, maar keerde terug naar het front. Hij vocht in de Slag om de Ebro, de grootste en bloedigste strijd van de Spaanse Burgeroorlog, vooral rond de Serra de Pàndols-Cavalls nabij Tarragona. Op 31 juli 1938 werd Koos van Scherpenzeel gedood tijdens gevechten op Hill 481, vlakbij Gandesa. Zijn naam staat vermeld op een monument ter nagedachtenis aan de internationale vrijwilligers die vielen in deze strijd voor de vrijheid van Spanje.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)