Jacobus Johannes Grobben

Ook bekend als: Sjaak; Jack, Sjaak

Jacobus (Sjaak) Johannes Grobben (38) is geboren in Dordrecht, maar woont bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in de Heemraadstraat 11 in Rotterdam, waar hij werkt als bootsman op de grote vaart. Sjaak heeft gewerkt bij onder meer de Holland-Amerika Lijn en de tankrederij ‘Muron’. Op 5 mei 1940 loopt hij met het Zwitserse vrachtschip St. Cergue de haven van Rotterdam binnen. Een jaar later, op 30 juni 1941, vertrekt hij met de St. Cergue naar New York. Op het schip zijn vijf Nederlandse verstekelingen: Bob van der Stok, Peter Tazelaar, Erik Hazelhoff Roelfzema, Gerard Volkersz en koksmaat Toon Buijtendijk. Ter hoogte van Scandinavië stappen de vijf over op een passerende Engelse destroyer. De St. Cergue vaart via New York naar Genua. Op 4 januari 1942 mag Sjaak met verlof naar Nederland, maar als hij van boord gaat arresteert de Italiaanse politie hem om onduidelijke redenen. Drie maanden verblijft hij in een kamp bij Florence, waarbij hij al zijn geld en bezittingen kwijtraakt. Na zijn vrijlating mag hij naar Nederland, maar bij Zevenaar neemt de Duitse politie hem zijn papieren af. Op 14 april zit Sjaak in de Ritz-bar aan de Binnenweg in Rotterdam als daar plotseling persoonsbewijzen worden gecontroleerd. Omdat hij geen persoonsbewijs meer heeft, wordt Sjaak gearresteerd. Hij moet zich de volgende morgen melden op het Binnenhof 4, kamer 16, in Den Haag. Daar wordt hij door vier man verhoord over zijn vaarten op de St. Cergue. Een dag later wordt het verhoor voortgezet in aanwezigheid van ene ‘Beckers’, die gebroken Nederlands, maar vloeiend Engels spreekt. Beckers neemt hem mee naar café Hofbräu aan de Kneuterdijk, hoek Plaats. Ze drinken een borrel, Beckers vraagt Sjaak of hij bij hem in dienst wil komen; zo niet, krijgt hij zijn papieren niet terug. Beckers vraagt hem uit over Zwitserse schepen en de mensen die op deze schepen werken. Sjaak stemt toe en moet de volgende avond om 20 uur het telefoonnr. 557520 in Den Haag bellen, hij mag logeren in hotel Clarence aan de Scheveningseweg 110. De dagen erna verblijft hij regelmatig in de Oostduinlaan 22. In dit pand is de ‘NV Credietvereniging’ gevestigd, Sjaak heeft er gesprekken met ene ‘Dr. Drost’, die Jacques ‘een mooi geval voor de contraspionage’ noemt. In de weken erna krijgt Sjaak hier een opleiding, onder meer in geheimschrift. Op 11 mei krijgt hij in Rotterdam bezoek van een Duitser (‘Hendriks’) die hem ‘reisvaardig’ moet maken. Twee dagen later wordt Sjaak thuis zogenaamd gearresteerd en naar het station Hofplein gebracht, waar ’Hendriks’ hem staat op te wachten. Hij overhandigt Sjaak 250 Duitse Marken, een treinkaartje 1e klas voor Genua, een identiteitsbewijs en een adres en telefoonnummer van ene ‘Heyer’ in Berlijn, waar hij eerst heen moet. Op 14 mei neemt hij de trein naar Berlijn. ‘Heyer’ geeft hem opdracht in Italië gegevens te verzamelen over de bouw van schepen, plaatsen waar konvooien van schepen worden samengesteld, het aantal schepen, de lading en de koers die ze varen. Aangekomen in Amerika zou hij moeten ‘deserteren’. Op 21 mei is Sjaak in Genua. Hij overhandigt de Duitse consul aldaar een brief en neemt zijn intrek in hotel ‘Brittannia’. Met het Zwitserse schip Aldula vertrekt hij naar Lissabon, waar hij zich meldt bij het Duitse consulaat. Daar krijgt hij zijn laatste instructies voor het werk dat hij voor de Duitse inlichtingendienst, de Abwehr, in de VS moet doen. Zodra het schip dat hem naar de Amerika zal voeren in Gibraltar aankomt, vertelt Jacques alles aan de Britten. Hij verzoekt hen hem zo snel mogelijk naar Engeland te brengen. Op 17 juni zet een Engelse destroyer hem af in Engeland. Op 23 juni begin zijn verhoor, pas op 11 augustus wordt hij vrijgelaten. Uit het verslag van zijn verhoor: ‘Ik ben driemaal weggeweest met een ploegje jongens van Wilton om ’s avonds na sluitingstijd van de kroegen alleen lopende Duitsche militairen af te maken. Dit gebeurde met een ploertendoder en in totaal heeft ons ploegje er 7 van kant gemaakt en wel op de Albrechtskade en de Heemraadssingel in Rotterdam.’ Sjaak Grobben is na zijn vrijlating in Engeland door de inlichtingendiensten gebruikt als informant. Hij heeft de Politie Buitendienst veel informatie verstrekt over allerlei personen en de RAF geïnformeerd over ‘goede objecten’ voor bombardering. Zijn ondervragers tekenen dit over hem aan: ‘Excellent impression; we are completely satisfied.’ Toch werd Jacques Grobben niet aan de koningin voorgesteld en heeft hij niet de onderscheiding gekregen die Engelandvaarders na aankomst in Engeland vaak ten deel viel. Zijn behandeling in Londen viel hem zo zwaar tegen, dat hij overwoog afstand te doen van zijn Nederlanderschap. In Londen maakt hij kennis met de eveneens zeer teleurgestelde Peter Tazelaar. Ze worden vrienden. Sjaak Grobben heeft tot het einde van oorlog bij de marine gediend.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders