Gerardus Wilhelmus Antonius Maria van de Ven

Ook bekend als: Gérard van de Ven

Gerardus Wilhelmus Antonius Maria van de Ven, geboren 13 mei 1921 in Roosendaal, studeert in 1943 economie aan de Hogeschool Tilburg. Op 6 mei duikt hij onder omdat hij heeft geweigerd de verklaring te ondertekenen waarin studenten beloven zich niet tegen de Duitse bezetter te zullen verzetten en weigeraars in Duitsland moeten werken. Met René Raaijmaakers, student medicijnen, en hun beider vaders maakt Gérard een plan om via Frankrijk, Spanje en Portugal naar Engeland over te steken en zich daar ter beschikking te stellen van de Nederlandse strijdkrachten. Tot Parijs verloopt de reis voorspoedig. In het ‘office néerlandais’ in de Franse hoofdstad, de enige door de Duitsers toegestane diplomatieke vertegenwoordiging, denken ze een betrouwbare organisatie te hebben gevonden die hen op weg naar Spanje kan helpen. Het ‘office’ is echter geïnfiltreerd door de Duitse spionagedienst Abwehr 2, die probeert in groepjes Engelandvaarders een agent mee te sturen die in Engeland voor de Duitsers gaat spioneren. De Belgische medewerker van Abwehr 2, Louis Debray, overtuigt de Nederlandse chef van het bureau, Herman Wientjes, door hem valse paspoorten aan te leveren. Daarnaast doet ene Karel Eduard de Charente (alias ‘Van der Woude’) van de Duitse contra-spionagedienst Abwehr 3 zich bij Wientjes voor als een verzetsman die Engelandvaarders kan helpen bij de zware tocht door de Pyreneeën. Van de Ven en Raaijmaakers reizen door naar Bordeaux. Daar worden ze opgehaald door Louis Debray. In het konvooi dat wordt gevormd bevinden zich naast zeven Nederlanders twee bonafide Belgische Engelandvaarders, maar ook een Belgische Abwehr II-agent : René Clauwers. De groep gaat op 12 september op weg richting de Spaanse grens, zogenaamd als arbeiders die onderweg zijn naar het vliegveld van Istres onder begeleiding van Debray, die daarvoor van Wientjes een speciaal attest heeft gekregen. Bij aankomst in Pau worden Van de Ven en Raaijmaakers door Debray naar een hotel gebracht. Daar worden ze op 13 september 1943 door de Gestapo opgepakt, terwijl Debray zogenaamd op zoek is naar een gids die de mannen over de Pyreneeën moet brengen. Debray heeft hier goed aan verdiend: alle leden van het konvooi hebben hem 2.000 francs gegeven voor de tocht over de Pyreneeën. Via de gevangenis in Toulouse en het verzamelkamp Royallieu bij Compiègne worden Gérard en René op 28 oktober ‘43 naar het concentratiekamp Buchenwald gebracht; daar scheiden zich hun wegen. Gérard wordt eind november 1943 naar Mittelbau-Dora gebracht, een subkamp van Buchenwald. Hij verblijft daar tot 5 april 1945, het begin van de evacuatie van het kamp. Tijdens een Raümungstransport (dodenmars) op zondag 8 april 1945 wordt hij bij het dorpje Lerbach doodgeschoten en begraven in een verzamelgraf op het kerkhof van Lerbach. In 2018 doet zijn familie een geslaagde poging tot identificatie van het stoffelijk overschot van Gérard door zijn DNA te vergelijken met dat van zijn zus Caroline en van zijn neef Anton. Dat leidt op 6 april 2022 tot zijn herbegrafenis op het Ereveld van de Oorlogsgravenstichting in Loenen. Na 77 jaar komt Gérard weer ‘thuis’, aldus zijn familie. René Raaijmaakers overleeft Buchenwald en wordt huisarts; hij overlijdt in 1977.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders

Gérard wordt geboren op 13 mei 1921 in Roosendaal. Hij is student en onderneemt ten tijde van de Duitse bezetting een poging om naar Engeland uit te wijken, om zich daar aan geallieerde zijde in te zetten voor de bevrijding van Nederland. Vermoedelijk strandt zijn poging ergens in Frankrijk en wordt hij na zijn arrestatie rechtstreeks naar Duitsland gedeporteerd. Daar komt hij uiteindelijk terecht in Osterode am Harz, waar zich behalve een gevangenis ook verschillende buitenkampen van Buchenwald en Mittelbau-Dora bevinden. Daar wordt Gérard als dwangarbeider aan het werk gezet bij het uitgraven van tunnels voor de onderaardse wapenfabrieken en bij de productie van wapens en munitie in diezelfde installaties. Voor hem en zijn medegevangenen betekent het lange dagen van extreem zwaar werk onder de grond, terwijl huisvesting en voeding ernstig tekort schieten. In hun verzwakte toestand lopen de gevangenen het grote risico bij ernstige ongelukken betrokken te raken. Ondertussen staan ze bloot aan voortdurende mishandelingen door de bewakers die gewelddadig optreden als het werk niet hard genoeg opschiet, of bij verdenking van sabotage. Even zo vaak zijn de dwangarbeiders slachtoffer van willekeur en sadisme. In de kampen zelf zijn de leefomstandigheden erbarmelijk slecht, met ondermaatse voeding en een totaal gebrek aan medische zorg en hygiëne. Met meerdere gevangenen tegelijk moeten smerige britsen worden gedeeld in overvolle barakken, zodat besmettelijke ziektes snel om zich heen grijpen en veel slachtoffers maken. Op 8 april 1945 wordt Gérard tijdens dodenmars in Lerbach (Osterode am Harz) doodgeschoten door een bewaker. Hij is 23 jaar geworden. De plaats waar hij is gedood, wordt gemarkeerd door een stèle. Hij wordt ter plaatse begraven met vijf andere onbekenden, maar nog decennialang heeft zijn familie geen absolute zekerheid over waar Gérard precies ligt. In september 2021 volgt na DNA-vergelijking definitieve bevestiging dat Gérard inderdaad in Lerbach is begraven. Hij wordt teruggebracht naar Nederland en vindt op 6 april 2022 zijn laatste rustplaats op het Nationaal Ereveld in Loenen.

Bron: Brabantse Gesneuvelden