Johannes Karel van Bastelaar

BASTELAAR van (Johannes Karel), geboren te Rotterdam op 9 april 1927. Hij heeft vier broers (geboren in 1922, 1923, 1925 en 1932) en drie zussen. Het gezin woont in 1940 in de Willebrordusstraat, bij Van der Meer & Schoep, maar ze worden weggebombardeerd. Het gezin verhuist naar de Violierstraat 14 in de Rotterdamse wijk Bloemhof. Hier wordt Johannes tijdens de razzia opgepakt, net als zijn twee broers en een zwager. Van onderduiken is eigenlijk geen sprake, al is het alleen al door het verraad van een buurman. In een rijnaak worden ze weggevoerd naar Wezep, waar ze een paar dagen in een school of kazerne verblijven. Hier ziet Johannes hoe twee jongens gestraft worden omdat ze iets hadden uitgehaald. Wat dat is blijft een raadsel, maar ze worden wel spiernaakt aan een paal gebonden. Vermoedelijk zijn die jongens doodgevroren. Kort daarop worden Johannes en zijn broers en zwager op de trein gezet naar Duitsland. Daar moeten ze loopgraven maken. Om de honger te ontlopen, gaat één van de broers regelmatig de boer op om eten te halen. Dat is verboden en daarom komt één van de broers in een strafkamp of concentratiekamp terecht. Daar wordt hij een paar weken later ontslagen wegens ziekte. Ook de andere broer en zijn zwager zijn eerder vrijgekomen; op medische gronden afgekeurd. Johannes sluit vriendschap met een leeftijdsgenoot en met een wat oudere man, een bakker, die als een ‘vader’ voor hem is. Dit drietal wordt gezamenlijk tewerkgesteld in Lübeck onder het valse voorwendsel dat zij alle drie bakkers zijn. Daar wordt het leven een stuk beter. Er is meer te eten en er staat een geldelijke vergoeding voor de werkzaamheden tegenover. Omdat de Canadezen dat vragen, blijven de drie mannen nog een paar weken langer werken na de bevrijding. Daar staat een goed loon tegenover. Het geld dat wordt verdiend, moet uiteindelijk bij de Duits-Nederlandse grens worden ingeleverd en ze krijgen daar een bon voor die ze later in kunnen inwisselen. Samen met de bakker en de leeftijdsgenoot reist Johannes naar Rotterdam. Zijn oudere broers en zwager zijn dan al thuis. Het geld dat hij heeft verdiend in Duitsland, wordt ingenomen door zijn moeder. Hij krijgt daarvan een zakgeld. De bakker en de leeftijdsgenoot die zoveel voor hem hebben betekend, ziet hij, ondanks navraag hier en daar, nooit meer terug. Johannes overlijdt in Rotterdam op 16 maart 2016, 88 jaar oud. De oudste broer (1922) is al in 1943 opgepakt voor dwangarbeid in Duitsland en de andere broers (1923 en 1925) zijn ook tijdens de razzia opgepakt. De opgepakte zwager is vermoedelijk Gradus Faassen geweest. In 1944 was hij de enige officiële zwager van Johannes.

Bron: Stadsarchief Rotterdam