Johannes Huismann

Jan Huisman, geboren tijdens de Eerste Wereldoorlog in Duitsland, groeide op in Leiden waar zijn moeder fabrieksarbeidster was en zijn vader actief lid van de Revolutionair Socialistische Arbeiders Partij (RSAP). Ondanks het conflict tussen de RSAP en de communistische CPN sloot Jan zich in 1937 aan bij de door Stalin beïnvloede Internationale Brigades in de Spaanse Burgeroorlog. Hij vocht in het Thälmann Bataljon en raakte gewond tijdens het Brunete-offensief. In 1938 diende hij in een tankeenheid en trouwde in oktober dat jaar met de Spaanse Maria Milagros Perez. Na de opheffing van de Internationale Brigades keerde Jan eind 1938 terug naar Nederland, gevolgd door zijn vrouw die met hulp van Nederlandse consulaten naar Leiden reisde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Jan, vanwege zijn communistische achtergrond en ervaring als Spanjestrijder, op 25 juni 1941 door de Duitse bezetter gearresteerd. Hij zat gevangen in Scheveningen, kamp Schoorl en vervolgens kamp Amersfoort, waarna hij in juli 1942 werd gedeporteerd naar het concentratiekamp Neuengamme bij Hamburg. Daar werkte hij als timmerman en overleefde hij bijna drie jaar onder zware omstandigheden, als een van slechts twee overlevenden van de 51 gearresteerde communisten uit de regio. Na de oorlog verhuisde Jan naar Amsterdam, werkte als kelner en timmerman, en trouwde met Johanna van der Tuin. Hij bleef politiek actief binnen de CPN en de aan de partij gelieerde vakbond. In 1958 verhuisde het gezin naar Hengelo, waar hun zoon werd geboren en waar Jan later overleed. Zijn leven weerspiegelt de turbulente geschiedenis van linkse strijders in Europa tijdens de jaren dertig en veertig.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)