Johannes Olswouter Kraaijvanger

KRAAIJVANGER (Johannes Olswouter, roepnaam Jan), geboren te Rotterdam op 21 juli 1927. Hij woont met het ouderlijk gezin in de Rotterdamse Tarwewijk, op de Brielselaan. Zijn vader moet voor de Arbeitseinsatz in Duitsland werken. Wanneer op 10 november 1944 de razzia plaatsvindt is Jan 17 jaar oud. ’s Morgens vroeg wordt hij wakker van het lawaai van buiten en even later wordt de trekbel bijna uit de deur getrokken en vindt hij op de mat het bevel van de Duitsers om zich te melden. Gezagsgetrouw als hij is, komt weigeren of onderduiken niet in hem op. Eerst moet hij naar de in aanbouw zijnde remise van de R.E.T. aan de Sluisjesdijk, dat dienstdoet als verzamelplaats voor opgepakte mannen, en vervolgens moet hij in de stromende regen en harde wind, via onder andere de Wolphaertsbocht, de Putselaan en de Oranjeboomstraat, lopend naar de Nassaukade. In de buurt van de fabriek van Van den Bergh & Jurgens en de Oranjeboombrouwerij moet hij plaats nemen in een rijnaak en wordt hij weggevoerd, via Amsterdam en het IJsselmeer, naar Kampen. Daarna moet hij lopend naar Kamp Wezep, een mars van drie à vier uur. Op 19 november 1944 vertrekt een overvolle trein met 1.500 Rotterdamse razziaslachtoffers, waaronder Jan, vanuit Wezep, met als eindbestemming Sudweyhe bij Bremen. Op 20 november 1944, ’s nachts om omennabij 02:45 uur, botst die trein bij het station van Bad Zwischenahn (nabij Oldenburg) op een daar stilstaande locomotief. Jan verliest het bewustzijn en wanneer hij “wakker wordt” ligt hij helemaal opgekruld boven tegen het dak aan. Hij heeft een gebroken dijbeen en verblijft vier maanden in het Marinehospitaal in Hahn, in de bossen ten noorden van Oldenburg. Wanneer hij met behulp van loopgips weer kan staan, moet hij in het hospitaal aan de slag als verpleeghulp. Mogelijk moet hij ondanks een stijf been later bij een machinefabriek werken. Omdat Jan bij het ongeluk al zijn kleding is kwijtgeraakt, wordt hij eerst met een ambulance naar het iets noordelijker gelegen Varel gebracht. Daar bevindt zich het Marine-Depot, waar Jan van werkkleding wordt voorzien. Tijdens zijn vervoer denkt hij geen moment aan vluchten. Wanneer Jan in mei/juni 1945 in Rotterdam thuiskomt, op een voor de familie onverwacht moment, is het groot feest. Zijn vader is al terug uit Duitsland en al zijn ooms die daar ook hebben moeten werken, zijn allemaal gezond. Na de oorlog trouwt hij tweemaal en wordt hij vader. In november 1989 woont hij, op uitnodiging van de gemeente, een herdenkingsbijeenkomst bij in Bad Zwischenahn. Wanneer zijn vriend Jaap Folst het idee heeft om in 1994, een halve eeuw na de razzia, een reünie in de Kuip te organiseren, is Jan medeorganisator, net als hun vriend Bertus Buquet. Jan overlijdt op 6 februari 2015 in Rotterdam, 87 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam