Jan Andries Cornelis de Wit

Jan Andries Cornelis de Wit, geboren in 1913, was een lichtmatroos uit Amsterdam die in 1931 vijf jaar dienst nam bij de Koloniale Reserve en in 1934 terugkeerde uit Nederlands Oost-Indië. Begin 1937 vertrok hij samen met twee kameraden uit Hilversum naar Spanje, aanvankelijk op zoek naar werk, maar zij werden al snel militair ingedeeld bij de Republikeinse troepen tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Hoewel zij geen actieve strijders wilden zijn, werden zij in Albacete in uniform gestoken en naar het front bij Jarama gestuurd, waar zij na enkele dagen onder hevig artillerievuur en bombardementen kwamen te liggen. Na een ziekenhuisopname en een periode van rust wisten zij te ontsnappen en keerden via Valencia en Barcelona terug naar Nederland, met hulp van Nederlandse consulaten. De Wit ontkende vrijwillig te hebben gevochten en verklaarde gedwongen te zijn door omstandigheden, mede omdat hij de taal niet sprak en geen wapens wilde dragen. Hij werd in Nederland als dienstweigeraar en slecht gedrag geregistreerd. Er zijn aanwijzingen dat hij mogelijk opnieuw naar Spanje is teruggekeerd, waar hij mogelijk omkwam bij een luchtaanval bij Belchite. Zijn verdere lot is onduidelijk, maar hij staat vermeld op lijsten van Nederlandse vrijwilligers en deserteurs in Spanje. Deze levensloop toont de complexe situatie van Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog, die vaak tussen hoop op werk en gedwongen militaire inzet balanceerden, en de gevaren die zij daarbij liepen tijdens een van de bloedigste conflicten van de jaren dertig.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)