Gerrit van der Haar

Gerrit van der Haar werd geboren op 26 juni 1906 in Leerdam. Na het overlijden van zijn moeder toen hij twee jaar oud was, groeide hij op in een samengesteld gezin. In 1930 verhuisde hij naar Rotterdam, waar hij als glazenwasser ging werken. In 1939 trouwde hij met Geertruida van Montfort, die eerder getrouwd was geweest met zijn werkgever. In november 1937 vertrok Gerrit naar Spanje om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij diende als mecanicien bij de 3e Artilleriegroep en werd door zijn commandant geprezen als een goede en gedisciplineerde soldaat met technische kennis, hoewel zijn politieke interesse beperkt was. Eind 1938 keerde hij terug naar Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werkte Gerrit volgens het BVD-dossier van mei 1943 tot maart 1944 als vrijwillige SS-frontarbeider in Rusland. De mate van vrijwilligheid is onduidelijk, maar na de oorlog werd hij hiervoor veroordeeld tot een voorwaardelijke straf met een proeftijd van drie jaar en tien jaar ontzetting uit zijn burgerrechten. Na de oorlog bleef Gerrit actief binnen de Communistische Partij Nederland (CPN) tot 1953. Hij werkte enige tijd als agent voor de partijkrant De Waarheid, maar raakte in financiële problemen door niet afgedragen abonnementsgelden. Deze schuld leidde waarschijnlijk tot zijn vertrek uit de partij en het beëindigen van de aandacht van de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD). Gerrits leven weerspiegelt de complexe politieke en sociale omstandigheden van zijn tijd, met betrokkenheid bij zowel de Spaanse Burgeroorlog als de Tweede Wereldoorlog, en een actieve rol in de naoorlogse communistische beweging in Nederland.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)