Jan Wouda

Jan Wouda, geboren in 1914 in Zaandam, was chauffeur van beroep en probeerde in 1937 drie keer naar Spanje te reizen om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Pas bij zijn derde poging slaagde hij erin om via Parijs en de Pyreneeën Spanje te bereiken. In Spanje weigerde hij echter frontdienst te verrichten, wat leidde tot zijn gevangenschap in onder meer het strafkamp Lukacs. Ondanks straf en gevangenis wist hij uiteindelijk met hulp van het Nederlandse consulaat in Barcelona te ontsnappen en keerde hij via Marseille en Parijs in december 1937 terug naar Nederland. Zijn weigering om te vechten aan het front leverde hem de reputatie van deserteur en krankzinnige op, en hij verloor zijn Nederlanderschap. Na zijn terugkeer werd hij door de politie ondervraagd over het netwerk van ronselaars die vrijwilligers naar Spanje stuurden, maar hij gaf weinig informatie prijs. Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde Jan in Amsterdam en werkte als chauffeur, maar hij kwam ook in aanraking met de politie vanwege verdachte activiteiten, zoals de verkoop van een gestolen fiets en het ontbreken van zijn persoonsbewijs, dat door een Duitse officier was ingenomen. In 1943 trouwde Jan met Henderika Dobbe van Bergen en kreeg twee kinderen. Het gezin woonde later in Haarlem, waar mogelijk weer rust en geluk in zijn leven kwamen. Hoewel het niet bekend is wanneer hij zijn Nederlanderschap terugkreeg, markeren deze jaren een periode van stabiliteit na zijn turbulente ervaringen in Spanje en de oorlog. Jan Wouda’s leven weerspiegelt de moeilijke keuzes en zware straffen die verbonden waren aan deelname aan de Spaanse Burgeroorlog en de nasleep daarvan in Nederland.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)