Willem Salomon H. Elte

Willem Salomon Hijman (‘Puck’) Elte werd geboren in Den Helder. In het najaar van 1917 kwam hij naar Zaandam om daar lessen natuur- en scheikunde te gaan geven op de HBS en vanaf 1918 ook aan het Gemeentelijk Lyceum. Hij trouwde in 1928 in Jeruzalem met Rassa Riwlin. Zij overleed in 1931 in Amsterdam. Elte hertrouwde in 1935 met Esther van Zon. In 1941 raadde David Cohen hem aan als rector van het op te richten Joods Lyceum in Amsterdam. Hij kreeg de aanstelling. Elte was als rector erg gesteld op discipline en ordentelijkheid, maar riep de docenten ook op niet te veel huiswerk te geven, vanwege de bijzondere omstandigheden waarin de leerlingen verkeerden. Rector Elte vroeg aan de wethouder van onderwijs de leerlingen in de zomervakantie van 1942 toestemming te geven enkele dagen per week in het schoolgebouw bijeen te komen om elkaar te ontmoeten voor schaak, volleybal en tafeltennis. Ze mochten immers de stad niet verlaten en ook niet in de buitenlucht sporten. De wethouder had geen bezwaar tegen het initiatief. Aan het eind van het eerste schooljaar organiseerde het Joods Lyceum, zoals aan gymnasia en lycea gewoonte is, een openbare promotie. Elte vroeg op 1 juni 1942 aan de wethouder van onderwijs toe te willen staan dat deze promotie op 3 juli 1942 plaatsvond in de Joodse Schouwburg, die daarvoor welwillend ter beschikking werd gesteld. De wethouder liet weten hier geen bezwaar tegen te hebben. Vanwege zijn functie kreeg hij een Sperre, een tijdelijke vrijstelling van deportatie, maar op 29 september 1943 werden de laatste tweeduizend niet ondergedoken Joodse Amsterdammers opgepakt, onder wie ook rector van het Joods Lyceum Willem Elte, en afgevoerd naar naar Westerbork. Hij en zijn vrouw werden van daaruit gedeporteerd naar Bergen-Belsen en kwamen van daar in april 1945 met een van de evacuatietreinen, het beruchte verloren transport, in Tröbitz terecht. Pas een half jaar later keerden zij terug in Nederland. In juni 1947 stuurde Otto Frank aan Elte een exemplaar van Het Achterhuis, met een briefje waarin hij schreef dat Anne en Margot het op zijn school erg naar hun zin hadden gehad. Elte schreef op 30 juni 1947 een bedankbrief terug. Hij zei zich Anne en Margot goed te herinneren, maar over Anne schreef hij dat zij 'behoorde tot de grote massa van de laagste klassen', waarmee hij niet veel in aanraking kwam. Over Margot dat zij opviel door 'haar prachtig intellect, haar gevoel voor houding en stijl'. In 1963 vertrok Elte naar Haifa. Midden jaren zestig discussieerde hij met Jacques Presser en Lou de Jong over de rol van David Cohen en de Joodse Raad, waarbij hij overtuigd was van diens goede bedoelingen. Hij overleed in 1983 op 95-jarige leeftijd. Zoon Chaim was eind jaren veertig al naar Israël geëmigreerd en werkte daar eerst als vrachtwagenchauffeur in een kibboets, maar werd uiteindelijke hoogleraar Werktuigbouwkunde aan de Ben-Gurion Universiteit van de Negev, waar hij in 1985 tot president werd benoemd. Bron persoonsgegevens. Adressen: Zaandam; Willemsparkweg 61 bovenhuis, Amsterdam (’34).

Bron: https://research.annefrank.org/nl/personen/d8946197-b952-4fe4-9fa5-64c7371c2bc7/