Oen Bik Tio

Dr. Tio Oen Bik was een Javaanse arts en uitgesproken linkse activist die een belangrijke rol speelde tijdens de Spaanse Burgeroorlog en later in de Tweede Wereldoorlog. Geboren op Java, studeerde hij medicijnen in Soerabaja en vervolgde zijn opleiding in Nederland, waar hij zich inzette tegen het Nederlands kolonialisme en lid was van de Liga tegen het Imperialisme. In maart 1937 vertrok hij naar Spanje om als arts te werken in het hospitaal van Mahora, later werd hij overgeplaatst naar Denia, waar hij ook diende bij het afweergeschut en tot luitenant werd bevorderd. Hij vocht mee in de hevige strijd rond Valencia en werd door Amerikaanse vrijwilligers herinnerd als een nauwgezette en rustige arts. Na de terugtrekking van de Internationale Brigaden in 1938 keerde Tio Oen Bik niet terug naar Nederland, mogelijk omdat hij zijn Nederlandse papieren was kwijtgeraakt. Hij belandde in het Franse concentratiekamp Gurs, waar hij met andere Chinese vrijwilligers internationale aandacht wist te krijgen en in 1939 naar Marseille kon vertrekken. Vervolgens reisde hij naar China, waar hij vanaf 1940 in Yenan werkte in het Centrale Hospitaal en actief was in publicaties voor de communistische beweging. Bij de oprichting van de Volksrepubliek China in 1949 was hij aanwezig in Peking en ontmoette daar de Nederlandse communiste Annie Averink, met wie hij terugreisde naar China. Rond 1950 werkte hij voor de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en verbleef enige tijd in Praag, hoewel details over deze periode onduidelijk zijn. In 1953 keerde hij terug naar Indonesië, waar hij in Jakarta, Soerabaja en Ambon werkte, maar politiek geïsoleerd raakte. Na de coup van Soeharto in 1965, waarbij communisten werden vervolgd, is het mogelijk dat Tio Oen Bik een van de slachtoffers werd van deze repressie.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)