Watse Tjebbe Hepkema

Ongehuwd. Zoon van S. Hepkema en J. Tjalma. Aspirant-officier vlieger KNIL onder nr. 21123. Hepkema is om het leven gekomen tijdens een vliegongeval. Geen aanwijsbaar graf. OGS: gedenkboek 40.

Bron: Een Laatste Saluut

Watse Tjebbe Hepkema is op 8 november 1914 in Leeuwarden geboren als oudste zoon van Sytze Watse Hepkema en Trijntje Talma. Sytze is directeur van de Friesche Vlag (nu Campina). Watse is een rasechte Fries die veel zeilt en schaatst, onder anderen met Klaas Wiersma en Thys Risselada. Na zijn gymnasium eindexamen gaat hij in 1934 in Leiden rechten studeren. Daar wordt hij lid van het Corps en van roeivereniging Njord, waarvoor hij veel wedstrijden wint. Op 30 januari 1940 rijdt hij de Elfstedentocht uit; die zomer verlooft hij zich met Else Exalto, die in Leiden biologie studeert. Zij wordt koerierster van Het Parool en blijft actief tot Amsterdam wordt bevrijd. Op 6 december 1940 monstert Watse aan als matroos op de 'Oost Vlaanderen'. Op 13 december wordt het schip in de buitenhaven volgeladen met grint, bestemd voor Wilhelmshaven. Eind december vertrekken ze. Bij Borkum wordt het schip opgewacht door twee Duitse schepen die hen begeleiden tot de Elbe. Nadat het grint wordt gelost, wordt de reis naar Finland vervolgd. In het Kielerkanaal hebben ze pech. Een Fins schip vol ijzererts is aangevaren en gezonken, waardoor niemand er meer langs kan. Ze krijgen Duitsers aan boord, die alles en iedereen controleren. De spanning voor Watse stijgt, maar als jongste matroos blijft hij kolen scheppen en andere vuile karweitjes volbrengen. Pas op 26 december is er een geul gemaakt en kunnen ze verder varen. Bij het Kielerlichtschip gaan de gids en de twee Duitse soldaten van boord. De volgende dagen varen ze tegen een sneeuwstorm in. De temperatuur zakt tot -30 graden. Als ze bij Frederikshavn komen, is de baai stijf bevroren. Watse loopt op 8 januari over het ijs naar de stad en bezoekt een kapper, zodat hij minder herkenbaar is. Dan neemt hij de trein naar Helsinki. Daar logeert hij enkele dagen bij een vriend van zijn vader. Op 13 januari meldt hij zich bij Van Haersolte, de Nederlandse consul. Hij krijgt een verblijfsvergunning voor 4 weken, zodat hij voedselkaarten kan halen en de rest van zijn reis kan voorbereiden. Op 8 februari schrijft hij aan zijn ouders: "Heel veel mensen zullen het aller dwaast vinden en zelfs onverantwoordelijk vinden. Mijn overtuiging staat echter vast. Het is hier geen kwestie van afwachten en ‘Make the best of it’ voor jezelf. Het gaat er om, op welke wijze kun je je dienstbaar maken voor Holland en mee helpen tot herstel." "Willen we later recht van spreken hebben, dan moeten wij Hollanders zelf al het mogelijke doen." "Ik zou het me later nooit vergeven als ik nu een andere beslissing nam en van de gelegenheid gebruik maakte om voor mijzelf misschien de plaats van een ander in te nemen, die wel in dienst is gegaan." Nu breekt een frustrerende periode aan, want het toegezegde doorreisvisum voor Rusland en Japan en het visum voor Amerika laten eindeloos op zich wachten. Op 17 April is de reis geboekt op de Trans Siberische Trein , maar pas op 3 Mei komt pas het Russische visum. Zijn dagboek weet hij mee te geven aan twee zeelieden, die dat in Leeuwarden willen bezorgen bij familie van Watse. Later blijkt hoeveel geluk Watse heeft gehad; hij is weg voordat de Duitsers Rusland aanvallen. Hij reist per trein dwars door Rusland naar Wladiwostok (20 Mei) en arriveert via Yokohama en Seattle op 21 Juli in New York. Nu kan hij eindelijk in militaire dienst. Hij wordt via Australië naar Soerabaja gestuurd waar hij adspirant officier vlieger bij de Nederlandse Marine Luchtvaart Dienst wordt. Na de Japanse aanval op Pearl Harbor en de daarop volgende aanval op Nederlands Indië wordt de Marine Luchtvaart Dienst naar Madioen verplaatst. Onder druk van de naderende Japanners, wellicht te snel opgeleid, verongelukt Watse aan boord van een Ryan lesvliegtuig op 21 januari 1942 bij het vliegveld van Maospati bij Madioen, Java. Zijn mede-inzittende, leerling-onderofficier-vlieger Raden Hariono overlijdt vier dagen later. Watse wordt in Madioen met militaire eer begraven. Hij wordt herdacht op het Ereveld Kembang Kuning, het Ereveld Loenen, het Gedenkteken Luchtvarenden in Soest en op de Erelijst van Gevallenen bij de ingang van de Tweede Kamer op het Binnenhof. Zijn verloofde, Else Exalto, is na de oorlog getrouwd met schoolgenoot en Engelandvaarder Winnie Arendsen de Wolff, die in 1942 bezet Nederland ontvluchtte.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders