Theodorus van Laar

Theo van Laar was het oudste kind in een gezin van dertien en groeide op in Amsterdam. Na de lagere school leerde hij het vak van banketbakker en later bankwerker. Op zijn negentiende werd hij lid van de Communistische Jeugdbond. In 1937 vertrok hij samen met een vriend naar Spanje om te vechten tegen het fascisme tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Ondanks zijn inzet werd hij vanwege een lichamelijke beperking niet aan het front ingezet, maar werkte hij onder meer in een munitiefabriek en zat hij enige tijd in een strafkamp. Uiteindelijk werd hij ingedeeld bij een anarchistische eenheid in Aragon, maar voelde zich daar niet op zijn plek. Via contacten wist hij Spanje te verlaten en keerde in december 1937 terug naar Nederland, waar hij door de autoriteiten werd ondervraagd en in 1938 zijn Nederlanderschap verloor vanwege zijn deelname aan de Spaanse krijgsdienst. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Theo, waarschijnlijk wegens werkloosheid, gedwongen om in Duitsland te werken in fabrieken zoals die van Junkers en Hasag. In 1944 trouwde hij in Amsterdam, maar werd begin 1945 bij een razzia opgepakt en opnieuw naar Duitsland gedeporteerd. Na de oorlog werd hij bouwvakker en kreeg hij in 1947 zijn Nederlanderschap terug. Hoewel hij lid was van de Communistische Partij Nederland en betrokken was bij vakbonden en verzetsorganisaties, lijkt hij in de jaren vijftig niet meer politiek actief te zijn geweest. Theo van Laar overleed zonder verdere politieke betrokkenheid, maar zijn leven weerspiegelt de strijd en moeilijke keuzes van een generatie die opkwam tegen fascisme en onderdrukking.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)