Johannes Kasper van Eijk

Jan van Eijk groeide op in moeilijke omstandigheden; zijn moeder stierf toen hij acht was en hij liep op veertienjarige leeftijd van huis om te gaan varen. Rond zijn 24e raakte hij werkloos en vertrok hij samen met zijn vriend Arie Kater naar Spanje om te vechten tegen het fascisme tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Als lid van de Internationale Brigade vocht hij aan het front, onder andere bij Teruel, waar hij gewond raakte. Ondanks de ontberingen vond hij ook liefde: hij trouwde in 1938 met de Spaanse Encarnacion Presa Aparicio. Toen het huwelijk net gesloten was, werden zij gedwongen te vluchten; zijn vrouw maakte een zware tocht over de Pyreneeën, waarna Van Eijk haar met hulp van lokale communisten uit een Frans interneringskamp wist te bevrijden. In maart 1939 slaagden zij erin om via België terug te keren naar Nederland. Na hun terugkeer begon de Tweede Wereldoorlog. Van Eijk sloot zich aan bij het verzet en voerde sabotageacties uit, zoals het in brand steken van een kledingopslagplaats. Hij werd compagniescommandant bij de Binnenlandse Strijdkrachten en was verantwoordelijk voor voedselvoorziening aan onderduikers. Zijn huis diende als opslagplaats voor illegale goederen en hij werkte samen met verzetshelden als Hannie Schaft. Hoewel hij nooit werd opgepakt, raakte hij vlak na de oorlog ernstig gewond bij een ongeluk met een Canadese militair. Na zijn militaire dienst werd Van Eijk kraanmachinist in Amsterdam. Pas in 1965 kregen hij en zijn vrouw hun Nederlandse nationaliteit terug, mede dankzij hun dochter Elly. Later verhuisden ze naar Landsmeer, waar Van Eijk terugkeek op zijn tijd in Spanje met de overtuiging dat hij dezelfde keuze opnieuw zou maken. Hij overleed op 91-jarige leeftijd; zijn vrouw werd 104.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)