Abram Nol

Ook bekend als: Bram

Abram Nol is op 2 november 1919 in Uitgeest geboren als zoon van Joseph Nol, die op 15 mei 1938 is overleden, en Rachel Dupont, die op 27 augustus 1943 in Auschwitz wordt omgebracht. Hij is een volle neef van Mozes Nol. Bram Nol woont aan de Linnaeuskade 14 in Amsterdam. In 1942 is hij student letteren en werkt in een boekwinkel.

Hij behoort tot een groep van 13 personen die een ontsnappingsplan beramen: in de haven van IJmuiden aan boord van een trawler sluipen, de bemanning op volle zee met zachte hand overmeesteren en naar Engeland varen. Het gaat naast Bram Nol en zijn neef Mozes Nol ook om Karel Glaser, Jan de Bruijn, Wolter van Hellenberg Hubar, Lex van Os, Karel de Munter, Sjef de Groot, Wim 't Hart, de Rotterdamse havenmeester Anton Kortlandt, Gerard Lablans, Cosmo Roeske en Arie Schotsman.

De mannen weten niet dat de het hoofd van de Sicherheitsdienst in Den Haag, Joseph Schreieder, volledig van het plan op de hoogte is. Hij is erover geïnformeerd door de Nederlandse geheim agent Leo Andringa (1922-1944), die na te zijn gedropt boven Nederland is gearresteerd en voor de Duitsers gaat werken. Samen met de Haagse vertrouwensman van Schreieder, politieagent Dick Poos, heeft Andringa het een en ander opgevangen tijdens een bezoek aan de Haarlemse sigarenwinkelier Martens, een contactadres van de Engelse geheime dienst.

Op 17 mei 1942 gaan Van Os, De Munter en Hubar volgens plan met de trein naar IJmuiden. Op de afgesproken plek bij het station - een pissoir - brengt een zekere Henk hen te voet naar een woning nabij de haven. Daar ontmoeten ze de andere 10 Engelandvaarders. De trawler, de SCH161, is eigendom van de Scheveningse rederij Arie van der Zwan, die toestemming heeft op bepaalde tijden op de Noordzee te vissen. De mannen klimmen 's nachts heimelijk aan boord van de SCH161 en verstoppen zich in groepjes van twee of drie achter de betimmering in het visruim. De Duitse wachtpost wordt afgeleid door Kitty Blauw-IJzerdraad.

Als schipper Arie Taal aanstalten maakt om de buitenhaven van IJmuiden te verlaten, klinken plotseling scherpe bevelen en zware laarzen op het dek. Even laten staan de 13 mannen in een rij met hun handen boven het hoofd en hun gezicht naar de muur, een machinegeweer dreigend op hun ruggen gericht. Ze worden afgevoerd naar de gevangenis van Scheveningen, het 'Oranjehotel'. De Munter, Kortlandt, 't Hart en Roeske dragen bij hun arrestatie een wapen en worden gezocht wegens verzetsactiviteiten. Kortlandt heeft bovendien een grote hoeveelheid spionagemateriaal bij zich.

't Hart sterft op 24 juni 1943 voor een vuurpeloton, Kortlandt overlijdt op 27 november 1944 in het concentratiekamp Neuengamme en Roeske wordt op 5 februari 1943 op de Leusderheide gefusilleerd. De Munter weet uit het Oranjehotel te ontsnappen en in het voorjaar van 1943 Engeland te bereiken. Hij dient daarna bij de geallieerde strijdkrachten in het Verre Oosten. Bram en Mozes Nol en Karel Glaser komen vanwege hun Joodse afkomst via Westerbork in respectievelijk Sobibor en Auschwitz terecht. Daar worden ze alle drie op vrijdag 21 mei 1943 vermoord. Jan de Bruijn, Wolter van Hellenberg Hubar, Sjef de Groot, Lex van Os en Arie Schotsman worden op 18 juli 1942 vanuit Scheveningen naar de gevangenis in Haaren (Noord-Brabant) gebracht en op 15 maart 1943 veroordeeld tot gevangenisstraffen van een tot anderhalf jaar wegens 'unerlaubte Ausreise'. Gerard Lablans wordt pas op 8 juni 1944 veroordeeld tot een jaar en zes maanden gevangenisstraf, maar gezien zijn lange voorarrest vrijgelaten.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders