Jacobus Eugène van Loon

Ook bekend als: Jacobus Eugene van Loon, Jac van Loon, Jac

Jacobus Eugène (Jac) van Loon (Bergen op Zoom, 8 april 1919 - Bergen op Zoom, 26 april 2012) was een verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de capitulatie werd hij gevangen genomen maar wist herhaaldelijk te ontsnappen en slaagde erin naar Engeland te vluchten. Hij trad in dienst bij Bureau Inlichtingen en werd als geheim agent in Nederland aan het werk gezet.

Bron: Stichting WO2Net | Oorlogsbronnen.nl

Jacobus (Jac) Eugène van Loon is op 8 april 1919 in Bergen op Zoom geboren als zesde kind geboren in een gezin met 16 kinderen. In 1938 gaat hij werken bij Geerding Bouwbedrijf, dat bezig is de Cort Heyligers kazerne te bouwen. De kazerne wordt op 15 mei 1939 in gebruik genomen. In 1938. Op 29 augustus wordt Jac gemobiliseerd en bij het 7de Regiment Veldartillerie ingedeeld. Na enkele maanden wordt hij naar de opleiding tot wachtmeester gestuurd. De laatste deel van die opleiding is in Katwijk. Net voordat hij tentamen mag doen, vallen de Duitsers binnen, waardoor hij zijn opleiding niet kan afronden en geen wachtmeester wordt. De meidagen van 1940 maakt hij mee op vliegveld Valkenburg. Hij wordt in Lisse gedemobiliseerd en keert terug naar Bergen op Zoom, waar hij zich moet melden bij de Arbeidsbeurs. Hij wordt te werk gesteld op vliegveld Haamstede in Zeeland. In oktober 1940 wordt hij in Felbert (bij Essen, Duitsland) te werk gesteld. In maart 1941 probeert hij weg te lopen, maar hij wordt gearresteerd en naar Frankrijk gestuurd. In juni 1941 is hij terug in Nederland. Via de Arbeidsbeurs wordt hij met zijn broer Kees naar een U-boot-haven in Frankrijk gestuurd. Ze nemen de trein naar Brest, werken er 3 maanden en krijgen dan verlof. Ze worden niet uitbetaald en gaan niet opnieuw naar Frankrijk. In 1942 wordt hij met een stel Nederlanders te werk gesteld bij de Herman Goering Werke bij Linz, Oostenrijk, en worden opnieuw niet betaald. Hij weet opnieuw te ontsnappen, maar wordt bij de Nederlandse grens door een Nederlandse SS-er gearresteerd en teruggestuurd. Op 20 april wordt hij als propagandastunt even vrijgelaten maar weer naar Linz gestuurd. Hij ontsnapt weer en bereikt Bergen op Zoom. Op 4 augustus 1942 vlucht hij met Herman Leus, die met twee Franse krijgsgevangenen uit Duitsland is ontsnapt. Via een smokkelweggetje bereiken ze Kalmhout waar bij kennissen ze overnachten. De volgende dag gaan ze met de trein naar Brussel en met een boemeltreintje naar de grens. Op 5 augustus zijn ze in Maubeuge, waar ze zich op de WC van het station verstoppen totdat de controles voorbij zijn. Een douaneman verwijst hen naar een betrouwbare tandarts, waar ze overnachten. Dan volgt een busrit naar Barlaimont en een treinrit naar Parijs. In het onbezette deel van Frankrijk worden ze echter opgepakt en naar een kamp in Châteauneuf-les-Bains gebracht. Op 13 oktober 1942 vluchten de twee vrienden samen met Louis Sterckx uit Merksem (België). In Perpignan ontmoeten ze Joop Kolkman, die hen niet aan een visum kan helpen, maar hen wel een kaart, een kompas en wat geld geeft, en hen adviseert zich voor te doen als Zuid-Afrikanen en hun naam te veranderen. Jac wordt Jack Lord, Adrir wordt Andy Heathflower en Herman wordt Harry Lancer. Zo gaan ze de Pyreneeën over. Ze lopen via Figueres en Girona naar Barcelona. Consul Kriens zorgt voor eten en een hotel, en stuurt ze door naar Madrid. Op het station van Barcelona worden ze opgepakt. Kriens koopt hen voor 250 peseta's vrij en geeft hen dan doorgangspapieren voor hun reis naar Madrid. Op het consulaat in Madrid tekenen ze een vrijwilligersverklaring. Ze krijgen nieuwe kleding en schoenen en worden ondergebracht in Hotel Mediodia. In Hotel Internacional ontmoet hij zijn vriend Sjef Adriaansen uit Woensdrecht. De Nederlandse consul zegt niets voor Jac en Herman te kunnen doen en raadt hen aan zelf naar Portugal te gaan. Sjef brengt hen naar het station en gaat enkele dagen later zelf naar Canada. Ze nemen de trein naar Badajoz en worden in de trein gearresteerd en naar de gevangenis in Ciudad Real gestuurd. De Madrileense consul zorgt ervoor dat ze te eten krijgen. Tot vijf weken later, 6 december, zitten ze in cel 47. Dan worden ze naar de Jeresias gevangenis in Madrid overgeplaatst. Nadat Herman een briefje aan de consul had geschreven, komt er weer eten. Drie weken later worden ze naar een kamp bij Miranda de Ebro gebracht. Het is er zo vol, dat ze de eerste nachten buiten in de sneeuw moeten slapen. Als 'Zuid-Afrikanen' worden ze in een barak met Hollandse Canadezen ondergebracht. Op 22 mei 1943 komen Jac en Herman vrij. Via Madrid en Gibraltar kunnen ze begin juni met het Amerikaanse troepentransportschip Saint Rose in een konvooi van 42 schepen naar Glasgow. De Britse Security brengt hen naar de Patriotic School in Londen, waar ze verhoord worden. Bij de Politie Buitendienst geeft hij aan dat hij bij de luchtmacht wil, maar Gijs de Jong vraagt hem bij Bureau Inlichtingen (BI) te komen. Hij wordt in Huize Anna in 8 maanden opgeleid tot agent/radiotelegrafist, waar dan ook Sjef Adriaansen zit. In de nacht van 29 februari op 1 maart 1944 wordt Jac met Andries Ausems (39) door een Halifax bommenwerper boven Rijsbergen gedropt. Hij landt op het erf naast een boerderij. Bij de verzetsgroep 'de Spartanen' in Princenhage wordt Jac opgevangen door zijn collega Sjef Adriaansen. Hij krijgt de opdracht radiocontact tussen de Raad van verzet en Londen te verzorgen. Op 26 oktober 1944, na de bevrijding van Breda, spreekt hij met Jan Somer (hoofd van BI) af dat hij naar Engeland terug zal gaan om opnieuw te worden gedropt. Hij krijgt enkele dagen verlof en wordt door Canadezen gearresteerd die denken dat hij een Duitse spion is. Somer legt uit wie hij is. Daarna kan Jac via Oostende naar Londen terugkeren, daar hoort hij echter dat ze hem niet meer nodig hebben. Hij trouwt in 1952 met Janny Zwagemaker uit Zeeland en emigreert in april 1952 met haar naar Australië. De reis met 1600 emigranten aan boord van de Fair Sea gaat langs Curaçao en het Panama-kanaal en duurt zes weken. Ze eindigen in Melbourne, waar ze in een kamp worden opgevangen. Daar ontmoeten ze Tom Vollaerts, een Engelandvaarder die voor een bank werkt. Met zijn financiële hulp kunnen ze naar Perth doorreizen. Daar krijgt hij werk bij de Peerless Flower Mill. In april 1959 gaan ze met verlof naar Nederland, en besluiten daar te blijven. Hij is in 26 april 2012 in Bergen op Zoom overleden. Hij heeft in het najaar van 2000 zijn memoires opgeschreven in het boek 'In mijn hoofd gegrift' en ligt ter inzage in ons archief.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders