Daniel F. Edelmann

Daniel Edelmann groeide op in een zwervend en disfunctioneel gezin, woonde tot zijn elfde jaar op twintig verschillende adressen in Amsterdam en bracht zijn jeugd deels door in een instelling voor verwaarloosde jongens, waar hij een opleiding tot timmerman kreeg. In 1927 vluchtte hij naar Frankrijk om een gevangenisstraf in Nederland te ontlopen. In december 1937 sloot hij zich als vrijwilliger aan bij de Internationale Brigades tijdens de Spaanse Burgeroorlog. Hij werd ingedeeld bij de XIVde Franstalige Brigade en verbleef onder meer in ziekenhuizen in Villanueva de la Jara en Catalonië, maar het is onduidelijk of hij daadwerkelijk aan gevechten deelnam. In Moskou werd hij door een Duitse stalinist als verdacht beschouwd en aan de Spaanse militaire inlichtingendienst overgedragen. Na het opheffen van de Internationale Brigades keerde hij eind 1938 terug naar Nederland, waar hij zijn Nederlandse nationaliteit behield omdat hij toen nog niet was veroordeeld. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Edelmann in 1940 gearresteerd en stond hij ingeschreven in Amsterdam, maar hij verloor zijn nationaliteit niet. Waarschijnlijk werd hij in 1942 door de Duitse bezetter gedwongen te werken als timmerman en tolk voor de Organisation Todt aan de Atlantik Wall in Cherbourg. In 1943 trouwde hij en na de oorlog werkte hij weer als timmerman in Amsterdam, waar hij met zijn vrouw bleef wonen. Edelmann was lid van de Communistische Partij Nederland en actief in de vakbond, maar zijn deelname aan de Spaanse Burgeroorlog bleef lange tijd onbekend bij de Nederlandse veiligheidsdienst.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)