Jan Los

Jan Los, geboren in 1914 in Gronau, Duitsland, kwam op jonge leeftijd naar Nederland en bracht zijn jeugd door in verschillende opvoedingsgestichten. Zijn leven werd gekenmerkt door problemen met de wet; tussen 1933 en 1937 werd hij meerdere keren veroordeeld voor diefstal en oplichting. In november 1937 vertrok hij naar Spanje om als vrijwilliger deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Hij sloot zich aan bij de Internationale Brigades, waar hij vocht in het 1ste bataljon “Edgar André” van de XIe Brigade. Ondanks zijn inzet was hij geen voorbeeldige soldaat; zijn gedrag werd als ongedisciplineerd en politiek oninteressant beoordeeld. In de zomer van 1938 raakte Los gewond tijdens het Republikeinse Ebro-offensief en werd overgebracht naar Barcelona. Na de ontbinding van de Internationale Brigades in oktober 1938 werd hij in december met een groep gewonde Nederlandse vrijwilligers gerepatrieerd naar Nederland. Bij aankomst verloor hij zijn Nederlandse nationaliteit. Vanuit Spanje werd hij door de communistische leiding als een “slecht element” bestempeld, wat zijn reputatie binnen de linkse beweging schaadde. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is het onduidelijk in hoeverre Los actief was in het verzet, maar hij werd in 1944 kort gearresteerd door de Duitse Sicherheitsdienst. Na de bevrijding bleef hij betrokken bij de Communistische Partij Nederland (CPN) en werkte hij in het jongerenwerk van het ANJV. Hoewel hij tot 1980 lid bleef van de CPN, was hij na 1949 niet meer actief. Jan Los leidde een teruggetrokken leven als schoenmaker in Enschede, waar hij tot zijn overlijden bleef wonen.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)