Johannes Bernardus Servaas

Joop Servaas groeide op in Amsterdam, dicht bij de haven, en volgde een opleiding tot elektricien. Op zijn achttiende werd hij lid van de Communistische Partij en diende hij als soldaat bij het 18de Regiment Infanterie. Kort daarna vertrok hij als een van de eerste Nederlandse vrijwilligers naar Spanje om te vechten in de Spaanse Burgeroorlog. Vanaf december 1936 vocht hij in de Internationale Brigades, aanvankelijk bij de genie en later bij de verbindingscompagnie van de XVde Brigade. Hij nam deel aan belangrijke veldslagen zoals Jarama, Brunete en Belchite. Ondanks een ziekenhuisopname in 1937 wegens licht hartfalen, bleef hij actief en werd hij later overgeplaatst naar de Duitstalige XIde Brigade, waar bijna alle Nederlandse vrijwilligers waren samengebracht. Tijdens zijn tijd in Spanje raakte Joop betrokken bij politieke vergaderingen over de organisatie van Nederlandse vrijwilligers en de oprichting van een Nederlands-Vlaams bataljon. Hij kreeg uitzonderlijk verlof om naar Nederland terug te keren, mede dankzij zijn contacten binnen de Communistische Partij. Na zijn terugkeer keerde hij via een gevaarlijke tocht door de Pyreneeën terug naar Spanje met nieuwe vrijwilligers. Joop werd pleegvader van een Spaans kind dat hij tijdens de oorlog vond en bleef contact met hem houden. In 1938 vocht hij aan het Levantefront en werd lid van de Spaanse Communistische Partij. Na de ontbinding van de Internationale Brigades vluchtte hij begin 1939 via Frankrijk terug naar Nederland, waar hem werd verteld dat hij zijn Nederlandse nationaliteit had verloren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Joop in 1942 gedwongen te werken in het Duitse Roergebied. Hij trouwde in Zuid-Limburg en vestigde zich daar tijdelijk. In 1945 keerde hij met zijn vrouw terug naar Amsterdam. Joop en zijn oude kameraad Jan van Eijk bleven vrienden, maar namen halverwege de jaren vijftig afstand van de Communistische Partij. Joop werkte als monteur en overleed in 1979 aan een hartaanval. Het echtpaar kreeg geen kinderen.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)