Henri Jan Marie Derks

Ook bekend als: Henk, Henk Derks

Henri Jan Marie Derks is op 21 juni 1910 in Grave geboren als zoon van J.J.H. Derks en Fr.M. van Hees. Na zijn dienstplicht wordt hij aangesteld als reserve-officier en is hij voorbestemd om op de Koninklijke Militaire Academie een opleiding voor beroepsofficier te volgen. In 1938 start Henk met zijn opleiding aan de KMA; hier ontmoet hij Marinus 'Mies' van Hoof (1910). In mei 1940 is hij als eerste-luitenant geplaatst bij het 2e regiment Infanterie te Venlo.

Na de capitulatie tekent hij de erewoordverklaring, waarmee hij belooft niets tegen de Duitsers te ondernemen. Hij gaat als burger aan het werk. Gedurende het begin van de bezetting is Henk actief in het verzet en helpt hij neergeschoten piloten en Joodse landgenoten over de grens naar België, soms verkleed in een monnikspij. Zelf heeft hij plannen om naar Engeland te gaan maar deze worden doorkruist door het krantenbericht, dat hij zich op 15 mei 1942 moet melden op de Ernst Casimirkazerne in Roermond. Om 08.30 uur neemt hij de trein van Boxmeer naar Roermond, samen met Mies. Daar wordt de verklaring voorgelezen dat men in krijgsgevangenschap afgevoerd zal worden. Om 20.00 uur vertrekt de trein met onbekende bestemming. Bij Vlodrop gaan ze de grens over, vandaar over Dalheim, Mönchengladbach naar Keulen-Gramberg. In de nacht van 15 op 16 mei wordt de Rijn gepasseerd. De bestemming blijkt Oflag XIII B Teillager z.b.V. Nürnberg-Langwasser te zijn. Op 7 augustus gaat de reis verder. Hij wordt op transport gezet naar Stanislau waar hij kampnummer 31548 krijgt. Hier blijven Henk en Mies tot 12 januari 1944. Als de Russen naderen, wordt het kamp tussen 10 en 12 januari ontruimd.

Henk wil bij Berlijn ontsnappen. Hij zit met Mies in de derde groep, die op 12 januari naar Neubrandenburg vertrekt. In hun wagon zitten 37 mannen. incl. de kapiteins A Th C Opsomer en F Wijnman en ritmeester W H Mathon. Op 17 januari naderen ze Neu-Brandenburg. Als de trein vaart mindert, proberen ze te ontsnappen. Opsomer springt als eerste en verdwijnt, Henk, Mies en Kapt. F Wijnman verstoppen zich onder de trein maar worden ontdekt. Henk wordt neergeschoten. Hij overlijdt op 17 januari 1944 bij station Neustrelitz. Zijn graf is op het Militair ereveld Grebbeberg te Rhenen. 

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders

Henk wordt geboren op 21 juni 1910 in Grave. Als reserveofficier met de rang van luitenant gaat hij na zijn studietijd aan de Koninklijke Militaire Academie in Breda over naar het beroepskader. Tijdens de meidagen van 1940 dient hij bij het grensbataljon in Venlo en gaat de capitulatie als burger aan het werk. Tijdens de bezetting is Henk actief voor het verzet als hulpverlener voor neergeschoten geallieerde piloten en ontvluchte krijgsgevangenen. Verkleed als monnik helpt hij bovendien vanuit Maastricht Joodse vluchtelingen de Belgische grens over. Hij heeft het plan om naar Groot-Brittannië uit te wijken, maar komt niet onder de meldingsplicht voor officieren uit. Op 15 mei 1942 wordt hij met medeofficieren in Roermond krijgsgevangen genomen en diezelfde dag naar het officierskamp Neurenberg-Langwasser overgebracht. Daar maakt Henk van dichtbij mee hoe verzetsstrijders in het kamp worden opgespoord en overgedragen aan de Gestapo. Vanwege zijn eigen eerdere betrokkenheid in het verzet verwacht Henk ook op ieder ogenblik opgepakt te worden. Op 2 augustus 1942 wordt hij echter met 1650 Nederlandse officieren overgebracht naar Stalag 371, het officierskamp in Stanislau (tegenwoordig Ivano-Frankivsk in Oekraïne), waar hij na een treinreis van zes dagen aankomt. In januari 1944 wordt Stanislau vanwege de Russische opmars ontruimd. Henk wordt met het laatste transport van Nederlandse officieren per goederentrein overgebracht naar Neubrandenburg, ten noorden van Berlijn. Onderweg besluit hij samen met een medeofficier, kapitein Wijnman, te ontsnappen. In de nacht van 17 januari 1944 komen ze aan bij de halte Neustrelitz, waar ze uit de wagon springen. Omdat de trein vervolgens tot stilstand komt, houden ze zich schuil onder de wagon achter de wielen, totdat de trein zou vertrekken. Wijnman wordt dan als eerste opgemerkt door de stationschef die het onderstel van de trein met een lamp inspecteert. Wijnman wordt opgepakt, maar Henk probeert te vluchten, waarna hij door de Duitse patrouille wordt neergeschoten. Hij is 33 jaar geworden. Enkele dagen later, 21 januari, wordt Henk met militaire eer begraven in Neubrandenburg. Omdat die plaats na de oorlog in de Russische bezettingszone ligt, duurt het echter nog tot 15 juni 1949 voordat Henk in Nederland wordt herbegraven. Hij vindt zijn laatste rustplaats op Militair ereveld Grebbeberg in Rhenen.

Bron: Brabantse Gesneuvelden