Willem Ipenburg

Wim Ipenburg (1921) groeit op in een arm Utrechts gezin met dertien kinderen. Al op jonge leeftijd gaat hij werken als schildersknecht, terwijl hij ’s avonds de tekenschool volgt. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog is hij negentien jaar oud. Al eerder heeft Wim het plan opgevat om naar Engeland te gaan, maar hij laat dit aanvankelijk varen nadat zijn broer Jan in 1941 tijdens een poging Engeland te bereiken bij de Franse demarcatielijn is gearresteerd en vervolgens werd ingelijfd bij het Vreemdelingenlegioen in Noord-Afrika. In juli 1942 wordt Wim in het kader van de Arbeitseinsatz gedwongen tewerkgesteld bij de Aluminiumwalzwerke in Singen am Hohentwiel, een fabriek in Zuid-Duitsland die produceert voor de Duitse oorlogsindustrie. Daar raakt hij bevriend met de eveneens uit Utrecht afkomstige Cornelis (Cor) Nagtegaal (1921–1943). Beiden verafschuwen het werken voor de bezetter en zoeken naar mogelijkheden om te ontsnappen. Via medegevangenen horen zij dat ontsnapping via Zwitserland mogelijk is en dat van daaruit Engeland bereikt kan worden. Hun doel is zich aan te sluiten bij het Nederlandse of geallieerde verzet. Op 23 oktober1942 ondernemen Wim en Cor hun vluchtpoging. Na een mislukte eerste poging reizen zij per trein naar Büsslingen-Beuren om vandaar afzonderlijk de grens over te steken. Kort na aankomst wordt Wim aangehouden. Cor weet aanvankelijk te ontkomen, maar wordt de volgende dag bij een controle in Binningen gearresteerd. Beiden worden beschuldigd van voorbereiding tot hoogverraad en feindbegünstigung. Door belastend materiaal, waaronder door Cor geschreven brieven waarin hij zijn afkeer van de Duitse bezetter uit, wordt de zaak overgedragen aan het Volksgerichtshof in Berlijn. Na maanden van eenzame opsluiting in de Gestapo-gevangenis in Nürnberg worden zij op 15 april 1943 veroordeeld tot drie jaar tuchthuisstraf. Tijdens het transport naar het Zuchthaus Ludwigsburg wordt Cor ernstig ziek. Hij overlijdt daar net na aankomst op 14 mei 1943, 22 jaar oud. In de laatste oorlogsmaanden wordt het tuchthuis in Ludwigsburg ontruimd en worden de gevangenen, onder wie Wim, op transport gesteld naar kamp Mauthausen en Dachau. Doordat een belangrijke brug over de Rijn bij Donauwörth door de geallieerden is gebombardeerd strandt het transport daar en worden de gevangenen ondergebracht in de gevangenis van Kaisheim nabij Donauwörth, waar Wim op 26 april 1945 door Amerikaanse troepen wordt bevrijd. Na de oorlog keert Wim Ipenburg zwaar getekend terug naar Nederland. Hij spreekt weinig over zijn oorlogservaringen. Hij overlijdt in 1992. Bronnen: Nationaal Archief; Arolsen Archives (ITS Bad Arolsen); Bundesarchiv Berlin; Archief Zuchthaus Ludwigsburg; Gemeentearchief Ludwigsburg; Nederlands Rode Kruis; familiearchief Wim Ipenburg / Ada Ipenburg.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders