James Isidoor Erwteman

James Isidore Erwteman, op 3 december 1912 in Amsterdam geboren, is koopman in diamanten en woont in de Avenue Milcamps 101 in Brussel-Schaerbeek. Tijdens de inval van het Duitse leger in Nederland verblijft James toevallig bij zijn zus in de Minervalaan 9 Amsterdam. Na de overgave van het Nederlandse leger besluit hij samen met Louis Zwartser naar Engeland te gaan; in België zullen ze proberen valse paspoorten te verkrijgen. Op 12 december 1941 nemen ze de trein naar Breda, met 4.000 gulden aan diamanten bij zich. Met hulp van een vriend, Witteboon genaamd, vinden ze een smokkelaar bereid hen via Meerssen en Dreef de Belgische grens over te brengen. Ze nemen de trein naar Brussel, waar een oom van Zwartser hen onderdak verleent in de Avenue Louis le Poutre 96. Van vrienden krijgen ze valse paspoorten, Erwteman heet voortaan ‘Joseph Willems’. Zwartser trekt alleen verder, Erwteman wil eerst een goede gids (‘passeur’) vinden. Met hulp van een Poolse vrouw vertrekt hij op 26 december naar Besançon. Daar neemt hij zijn intrek in Hotel l’Alsace op het stationsplein. Met hulp slaagt hij erin de demarcatielijn over te steken. In een groep van ongeveer 40 personen vertrekt hij per trein naar Lille. Vandaar wordt naar Lons-le-Saunier door velden gelopen en in een boerderij in Ounan geslapen. Iemand geeft hem dit advies: neem op 1 januari de trein naar Lyon, dan is er immers geen controle. In Lyon krijgt hij hulp van het office néerlandais aldaar. Hij wordt doorverwezen naar Grenoble. Daar woont hij gedurende 9 maanden op de Avenue de l’Eygala 36, La Tronche. Op 30 september ’42 vertrekt hij met Nico Okker naar Barcelona, waar ze drie dagen in hotel Navarra verblijven. Via Madrid reizen ze naar Cádiz. Daar ligt het schip Cabo de Buena Esperanza, dat hem naar Curaçao brengt. Op 17 maart 1945 arriveren ze in Engeland. Als oorlogsvrijwilliger (hij was afgekeurd voor militaire dienst) wordt James op 2 april 1943 aan de gronddienst van de RAF toegewezen. Na de oorlog is hij naar de Verenigde Staten geëmigreerd. Hij is op 22 juni 1990 in Los Angeles overleden.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders