Ian Jacob Havelaar

Ook bekend als: Jan

De 33-jarige Ian Jacob Havelaar, op 19 maart 1910 geboren in Rotterdam, heeft na het gymnasium een militaire opleiding gevolgd aan de School voor Reserve Officieren der Cavalerie (SROC) in Amersfoort en is vervolgens rechten gaan studeren aan de Universiteit Leiden, waar hij ook is gepromoveerd. Wegens het gemis van een duim is hij voor militaire dienst afgekeurd, waarna hij zich heeft gemeld bij de Vaartuigendienst van het Vrijwillig Landstormkorps, waar hij de rang van eerste luitenant bereikt. Daarnaast is hij makelaar in assurantiën op het kantoor van zijn vader in Rotterdam. Na zijn demobilisatie in 1940 hervatte hij zijn werkzaamheden. Als hij zich op 20 juni 1943 voor krijgsgevangenschap moet melden, besluit hij Nederland te verlaten. Samen met zijn vriend Johan Philip Korthals Altes monstert hij aan op het s.s. 'Beverwijk’, dat onder toezicht van de Duitse autoriteiten naar Zweden vaart. Op 5 oktober 1943 gaan ze in Oxelösund zonder toestemming van de kapitein van hun schip af en melden zij zich bij het Nederlandse consulaat in Stockholm, dat hen een tijdelijke baan bezorgt op het vluchtelingenbureau. Op 30 januari 1944 krijgen ze plaatsen in een vliegtuig naar Schotland. In Londen wordt Ian door koningin Wilhelmina ontvangen. Hij geeft zich op voor de Prinses Irene Brigade en wordt op 28 februari 1944 verkenner bij de PIB. In augustus 1944 landt Ian met de brigade in Normandië. In november 1944 bereikt zijn onderdeel Noord-Beveland. Daar komt Ian onder het bevel van luitenant-kolonel J.B.A. Hankey van de 52ste Lowland Division. Hij krijgt opdracht met zijn carriertroep Colijnsplaat te bewaken tegen Duitse aanvallen vanaf de overkant van de Oosterschelde. In de nacht van 23 op 24 november 1944 wordt zijn eenheid gewekt door een boerenknecht die meldt dat een groep Duitsers Colijnsplaat met een bootje nadert. Ian krijgt opdracht erop af te gaan. De Duitsers hebben zich ingegraven bij de afwateringssluis. Havelaar en zijn mannen verlaten hun licht gepantserde rupsvoertuigen. Als hij zijn hoofd boven de dijk uitsteekt om de situatie met een verrekijker te overzien wordt hij troffen door waarschijnlijk een toevalstreffer en overlijdt ter plaatse. Na een kort vuurcontact en hulp van een Britse artilleriebatterij, waarbij de Duitse commandant wordt gedood, geven de Duitsers zich over. Bij hun verhoor blijkt dat zij van plan waren de afwateringssluis op te blazen, het eiland onder water te zetten, de mannelijke bevolking in de kerk samen te drijven en de kerk op te blazen. Door het optreden van Havelaar en zijn groep is een ramp voorkomen. Het lichaam van Ian wordt op een boerenwagen gelegd, met wat stro erop en een zeil erover. Zo trekt de stoet Colijnsplaat in. Voorop de gevangen genomen Duitsers, daarachter de boerenkar. Op 25 november 1949 wordt in Colijnsplaat een monument onthuld ter herinnering aan deze gebeurtenis. In 1982 schenkt de weduwe van Ian, mevrouw C.A. Van Wijk-Dutilh, een replica van zijn helm, die wordt aangebracht boven een gedenkplaat aan de hervormde kerk van Colijnsplaat, bij het monument. Op verzoek van zijn familie is zijn stoffelijk overschot in 2017 overgebracht van het familiegraf in Hillegersberg naar Colijnsplaat, waar het door fuseliers van het 17-de pantserinfanteriebataljon Garde Fuseliers Prinses Irene met beperkt militair eerbetoon opnieuw is begraven.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders