Wilhelmus van der Gaag

GAAG van der (Wilhelmus), geboren te Rotterdam op 24 maart 1925. In de zomer van 1928 verhuist hij met zijn ouders naar Schiedam. Daar woont het gezin in 1944 in de Schrijversbuurt, op het adres Vondellaan 13a boven. Wanneer op 10 november 1944 de razzia plaatsvindt, is de eerste opwelling van Wilhelmus, dan 19 jaar en laborant, om geen gehoor te geven aan het bevel, maar op aandringen van zijn huisgenoten en buren gaat hij toch mee. Hierbij speelt mee dat de huiszoeking wordt uitgevoerd door een Duitse wacht van Wilton Fijenoord, die Wilhelmus en zijn vader van gezicht kent. Wilhelmus moet, gekleed in colbertkostuum en windjas, lopend naar de Keilehaven, vanwaar hij ’s middags weer lopend vertrekt, via Schiedam en Overschie, naar het treinstation in Delft. Hier komt hij met een groep mannen om 20:00 uur aan. Er zijn mogelijkheden om te ontvluchten, maar Wilhelmus is er niet brutaal genoeg voor. Met een trein worden de mannen, via Amsterdam en Zwolle, weggevoerd naar Duitsland. Na een reis van zo’n vijf dagen komt Wilhelmus met een groep van zo’n 200 man aan in Ochtrup. In verband met een ontsteking wordt Wilhelmus hier aan zijn hand geopereerd. Op 1 januari 1945 worden de mannen overgebracht naar Burgsteinfurt, dat op bijna 15 km zuidoostelijk ligt. De mannen moeten putjes graven en spoorwegen repareren. Zij worden eerst ondergebracht in een oud café en later in een pakhuis zonder faciliteiten, gelegen op het kruispunt van twee spoorlijnen, de ene naar Ochtrup, de ander naar Münster. De omstandigheden zijn slecht en veel mannen hebben last van diarree, griep of ontstekingen. In Burgsteinfurt krijgt Wilhelmus te weinig verbandmiddelen voor zijn geopereerde hand, waardoor de genezing traag verloopt. In verband met de problemen aan zijn hand, moet hij binnendienstklussen verrichten, zoals het helpen in de keuken. Op 15 maart 1945 vindt voor de vierde keer een bombardement plaats. Wilhelmus ligt vlakbij een wagon met kolen, wanneer die uit elkaar wordt geslagen. Een munitietrein begint te ontploffen en het Lager vat vlam. In deze chaos maakt Wilhelmus zich met enkele lotgenoten uit de voeten. Wanneer het donker wordt gaan zij er definitief vandoor. Geholpen door een opzichter van de Duitse Spoorwegen, die hun baas was in Burgsteinfurt, kunnen de mannen de volgende avond bij Gronau de grens passeren. Via Oldenzaal, Hengelo en Deventer bereiken de mannen, lopend, liftend en bedelend, Diepenveen. Omdat ze de IJssel niet kunnen oversteken, besluiten ze hun weg voort te zetten in noordelijke richting. Bij Olst, en met hulp van een predikant, kunnen ze toch de IJssel oversteken. Met argwaan bekeken, maken ze gebruik van een bootje waarmee O.T.-arbeiders de oversteek maken. Via Epe gaan Wilhelmus en twee Rotterdammers naar Vierhouten, waar het misgaat. Ze worden opgepakt door een stel Duitsers en naar werkkamp Kasteel Staverden gebracht. Na zo’n drie-en-een-halve week, nadat één Rotterdammer naar een ziekenhuis is vervoerd, weten Wilhelmus en de andere Rotterdammer weg te komen, opnieuw gebruikmakend van de chaos na beschietingen. De zeer vermoeide mannen lopen via onder andere Putten, Eemnes, Kamerik en Gouda naar Rotterdam. Wilhelmus komt half april 1945 terug in Schiedam. Daar overlijdt hij op 8 februari 1977, 51 jaar oud.

Bron: Stadsarchief Rotterdam