Saul Monnikendam

Amsterdam, 18 mei 1901 - Sobibor, 2 april 1943

Saul was lid van scouting, waar hij welpenleider was. In het voorjaar of zomer van 1937 ging Saul naar Spanje om te vechten in de burgeroorlog daar. Zijn zus noemt hem politiek links maar hij was geen lid van een politieke partij. Hoe lang Saul in Spanje is gebleven, is niet bekend, maar hij kwam "terug als een geraamte". Over zijn ervaringen in Spanje sprak hij niet, hij had een zwaar bombardement meegemaakt en zag de ledematen door de lucht vliegen. Na zijn terugkeer uit Spanje werkte hij opnieuw als fysiotherapeut. Hij weigerde aanvankelijk een ‘jodenster’ te dragen en ging niet in op zijn zusters voorstel om onder te duiken. Hij werd bij een grote razzia in Amsterdam-Zuid opgepakt. 2 april 1943 werd hij vermoord in Sobibor.

Bron: Vereniging Scouting Nederland

Saul Monnikendam werd geboren op 18 mei 1901 in Amsterdam als tweede zoon in een welgesteld, niet-religieus gezin. Hij volgde een opleiding tot heilgymnast, wat nu fysiotherapeut heet. In 1937 vertrok hij naar Spanje om hulp te bieden tijdens de Spaanse Burgeroorlog, gedreven door zijn linkse overtuigingen, al was hij niet politiek actief. Zijn zus herinnerde zich dat hij terugkwam als een "geraamte" en dat hij traumatische bombardementen had meegemaakt, waarover hij liever niet sprak. Volgens een brief van de Nederlandse consul in Valencia keerde Saul in oktober 1937 terug naar Nederland, gefinancierd door de Nederlandse regering via het Comité voor hulpverlening aan Spanje. Na zijn terugkeer hervatte hij zijn werk als fysiotherapeut. Tijdens de Tweede Wereldoorlog weigerde hij aanvankelijk de jodenster te dragen en sloeg hij het aanbod van zijn zus af om onder te duiken. Uiteindelijk werd hij opgepakt bij een grote razzia in Amsterdam-Zuid. Op 2 april 1943 werd Saul Monnikendam vermoord in het vernietigingskamp Sobibor. Van zijn gezin overleefde alleen zijn jongste zus Suus de oorlog. Zijn leven weerspiegelt de tragiek van een man die zich inzette voor anderen, maar slachtoffer werd van de gruwelen van de oorlog.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)

Woonplaats (tijdens de oorlog)

Thema’s

Beroep (tijdens de oorlog)Heilgymnast

Het leven tijdens de oorlog van Saul Monnikendam

1937

28 oktober 1937

Teruggekeerd uit Spanje

datum onbekend - 30 maart 1943

Gevangen in Kamp Westerbork

Bronnen

Dit zijn de bronnen die bij Oorlogsbronnen bekend zijn over deze persoon.

Scouts in de Oorlog
In 2019 is het verhalenproject Scouting in de Oorlog gestart met het doel om 75 verhalen over scouts en de Scouting tijdens de Tweede Wereldoorlog te verzamelen. Eind 2023 bevatte het project een verzameling van 2750 verhalen en het wordt nog steeds aangevuld.

Bekijk de bron
Aanbieder
Scouting Nederland
Geregistreerde oorlogsslachtoffers
180.000 Nederlanders zijn door de Oorlogsgravenstichting geregistreerd als oorlogsslachtoffer. Op Oorlogsbronnen vind je persoonsdata over deze mannen, vrouwen en kinderen die tijdens de Tweede Wereldoorlog of de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog zijn omgekomen. Het gaat zowel om militairen als burgers.

Bekijk de bron
Aanbieder
Oorlogsgravenstichting
Digitaal Joods Monument
Het Digitaal Joods Monument is een online monument voor de meer dan 109.000 Nederlandse en naar Nederland gevluchte Joden, Roma en Sinti die om hun achtergrond werden vervolgd en de Holocaust niet overleefden. Initiatiefnemer was emeritus hoogleraar Isaac Lipschits (1930-2008). Hij wilde de slachtoffers uit de anonimiteit halen, door elk van hen in beeld te brengen, met alles wat er over hen bekend is.

Bekijk de bron
Aanbieder
Digitaal Joods Monument
Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog
De collectie Nederlandse Vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog is een database opgesteld door onderzoekers en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) te Amsterdam. In deze database zijn zowel bronnen als de biografische gegevens van ongeveer 650 Nederlandse mannen en vrouwen opgenomen die aan de zijde van de Spaanse republikeinse regering aan de Spaanse Burgeroorlog deelnamen.

Bekijk de bron
Aanbieder
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
Joodsche Raad Cartotheek
De Joodsche Raad Cartotheek is tijdens de Tweede Wereldoorlog aangelegd door verschillende afdelingen van de Joodsche Raad in Amsterdam. Een Joodsche Raad Cartotheekkaart bevat persoonlijke informatie en vaak staan ook familieleden bijgeschreven op de kaart. Daarnaast bevat het informatie over eventuele sperre, een vrijstelling voor deportatie. Na de Tweede Wereldoorlog is in rood potlood de deportatie datum opgeschreven door het Rode Kruis. Op dit moment bevindt de cartotheek zich fysiek in het Nationaal Holocaust Museum en is het digitaal beschikbaar via Arolsen Archives.

Bekijk de bron
Aanbieder
Arolsen Archives
Westerbork Digitaal
Personen Herinneringscentrum Kamp Westerbork is een database met informatie over slachtoffers die gevangen zaten in Kamp Westerbork. Deze informatie is afkomstig uit verschillende bronnen, van het Nederlandse Rode Kruis en transportlijsten tot aan akten van de burgerlijke stand.

Bekijk de bron
Aanbieder
Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Afbeelding van Saul Monnikendam

Ontbreekt een portretfoto, of kan je ons helpen met een betere afbeelding van Saul Monnikendam, dan kan je deze hier toevoegen. Ook is het mogelijk om de bestaande portretfoto beter bij te snijden.