Andries Johannes Antonius Ubeda

Andries Ubeda, geboren rond 1910, was een Nederlandse man met een bewogen leven. Hij was getrouwd en had vijf kinderen plus een stiefkind. In november 1937 stak hij de Spaanse grens over tijdens de Spaanse Burgeroorlog en werd ingedeeld bij een transmissiedienst. Al snel weigerde hij te vechten en belandde in een strafkamp. In mei 1938 ontsnapte hij met acht anderen uit een gevangeniskamp bij Badalona. Na een gevaarlijke tocht via de Pyreneeën en de Middellandse Zee wist hij uiteindelijk Frankrijk te bereiken, waar hij in juli 1938 terugkeerde naar Nederland. Ubeda’s vlucht uit Spanje was spectaculair en zwaar, met meerdere pogingen om te ontsnappen aan gevangenschap en gedwongen dienst in de Internationale Brigade. Hij weigerde consequent militaire dienst en uniform te dragen, wat leidde tot harde straffen en gevangenschap. Zijn verhaal werd in 1938 gepubliceerd in het Soerabaijasch Handelsblad, waarin ook kritiek werd geuit op de motieven van veel Nederlandse vrijwilligers die zonder voorbereiding en papieren in de Spaanse Burgeroorlog terechtkwamen. Na de oorlogsjaren is er weinig bekend over Ubeda. Eind 1945 zou hij als vrijwilliger naar Indonesië zijn gegaan. In 1956 was hij lid van de Eenheids Vakcentrale en abonnee van het communistische dagblad De Waarheid, afkomstig uit een communistisch gezin. Zijn BVD-dossier uit de Koude Oorlog toont dat hij werd gezien als een mogelijke linkse activist in Nijmegen, waar de geheime dienst communistische invloeden in de buurt van een transformatorenfabriek nauwlettend volgde. Over zijn verdere leven ontbreken gegevens, maar zijn ervaringen in de Spaanse Burgeroorlog en zijn politieke betrokkenheid maken hem tot een markante figuur in de Nederlandse geschiedenis van die tijd.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)