Adrianus Muller

MULLER (Adrianus), geboren te Hoorn op 29 juli 1904. Hij trouwt in 1935 in Rotterdam en verhuist in 1937 met zijn vrouw en zoontje naar Schiedam, waar nog een zoon wordt geboren. In 1944 woont het gezin in de Schiedamse Schildersbuurt, op het adres Burgemeester Knappertlaan 230b. Hoewel in Schiedam de grote razzia plaatsvindt op 10 november 1944, wordt Adrianus volgens zijn familie opgepakt op 11 november 1944. Langs welke route hij is weggevoerd naar Duitsland is niet bekend, maar wanneer Adrianus na een vluchtpoging wordt gearresteerd, wordt hij overgebracht naar het Arbeitserziehungslager (AEL) Augustaschacht te Ohrbeck, een werkopvoedingskamp, onder andere bestemd voor de mannen die zich hebben onttrokken aan gedwongen arbeid. De Gestapo laat veel AEL-gevangenen werken voor de Klöcknerfabriek in Georgsmarienhütte, een belangrijk bedrijf voor de oorlogsindustrie. Ook worden zij ingezet voor het puinruimen in het door geallieerden gebombardeerde Osnabrück. In AEL Ohrbeck heersen levensbedreigende omstandigheden, die lijken op die in concentratiekampen. Zwaar lichamelijk werk, honger, ziekten, afranselingen en treiterijen bepalen het dagelijks leven van de gevangenen. Zij krijgen bewust onvoldoende eten en drinken om zwaar lichamelijk werk te kunnen doen. De onmenselijke behandeling moet de gevangenen gewillig maken, zodat zij zonder verzet dwangarbeid zullen verrichten. In het gebouw van de Klöcknerfabriek neemt de Gestapo ook verhoren af, waarbij martelingen niet geschuwd worden. Uitputting, ziekte en letsel dat gevangenen oplopen bij hun werk zijn belangrijke doodsoorzaken. Ook Adrianus wordt ziek, hij loopt een longontsteking op en overlijdt hieraan, 40 jaar oud. Over de datum en plaats van zijn overlijden bestaan verschillende lezingen. In de in Duitsland opgemaakte overlijdensakte is vermeld dat Adrianus is overleden in Ohrbeck op 25 januari 1945. In zijn in Schiedam opgemaakte overlijdensakte is Osnabrück vermeld als overlijdensplaats, terwijl de familie later meent dat hij op 5 januari 1945 in Ohrbeck is overleden. Nadat Adrianus eerst is begraven op het Ausländerfriedhof in Georgsmarienhütte, wordt hij rond de zomer van 1954 herbegraven op het Nederlands Ereveld in Hannover.

Bron: Stadsarchief Rotterdam