Johannes Oomkens

Joop Oomkens, van beroep automonteur en vermoedelijk communistisch georiënteerd, vertrok eind oktober 1937 op eigen initiatief en kosten naar Spanje om deel te nemen aan de Spaanse Burgeroorlog. Via Parijs en de Pyreneeën bereikte hij Spanje, waar hij aanvankelijk werkte bij een particuliere auto-onderneming. Later werd hij als infanterist ingezet bij het Thaelmann-bataljon in Aragon, hoewel hij zelf verklaarde dat hij vanwege een middenoorontsteking vroegtijdig vertrok. In april 1938 vluchtte hij samen met negen andere Nederlanders via de Franse grens, nadat hij de dreiging van frontdienst wilde vermijden. Na zijn vlucht werd Oomkens in Limoges gearresteerd wegens landloperij en zat hij dertien dagen gevangen. Vanuit de gevangenis vroeg hij de Nederlandse consul in Bordeaux om hulp. Na vrijlating kreeg hij een treinkaartje en wat geld voor levensonderhoud, dat later als lening werd beschouwd. Bij terugkeer in Nederland woonde hij bij zijn ouders, was werkloos en kon de repatriatiekosten niet terugbetalen. In 1939 werd zijn Nederlanderschap ingetrokken, vermoedelijk vanwege twijfels over de geloofwaardigheid van zijn verhaal. Oomkens gaf later aan ook in het verzet te hebben gezeten tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar hierover zijn geen andere bronnen bekend. Hij overleed in 1998 in Apeldoorn. Zijn leven weerspiegelt de complexe positie van Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog en de moeilijke nasleep daarvan in Nederland.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)