Maarten de Graaff

Maarten de Graaff (67), machinist van het gemaal Den Biersum en veerman van het veer tussen Simonshaven en Piershil op Beijerland, neemt deel aan verzetsactiviteiten. In het voorjaar van 1942 helpt hij de broers Max en Bernard Meijers, Mikta Baum, Karl Zellermeyer, John Goedhart, ene Jacob Rechters en de Tsjechische hoogleraar J.L. Fischer bij hun poging naar Engeland over te steken. Wim Blomme, een ervaren loods, en Cees Grashoff, die stuurman is, gaan eveneens mee. Hun bootje ligt klaar in Simonshaven, vlakbij het gemaal. Het is geleverd door de riviervisser Isaäc Bravenboer. Voorwaarde is wel dat ze elk 3.000 gulden betalen; boot, motor en benzine - deels gestolen bij de Duitse Wehrmacht - kosten immers veel geld en ook moet er na hun vertrek worden gezorgd voor de achterblijvende gezinnen. De datum van vertrek wordt vastgesteld: zaterdag 21 maart 1942. Op die dag worden ze op de Avenue Concordia in Rotterdam tegenover de kerk opgepikt door een kleine grijze vrachtwagen van de Wehrmacht. Achter het stuur zit de 38-jarige garagehouder/chauffeur Henk Luyendijk. De mannen weten niet dat hij voor de Duitsers werkt. Luyyendijk weet dat twee wagens van de Sicherheitspolizei achter hen aan rijden en voert zijn dubbelspel perfect uit. Tegenover de groep heeft hij verklaard dat hij fel anti-Duits is, bovendien heeft hij de benzine voor de boot geleverd. Daardoor vertrouwen de mannen en hun helpers hem volledig. Zonder problemen komen ze de zwaarbewaakte brug bij Spijkenisse over. In een boerderij vlakbij het gemaal wachten ze de duisternis en de juiste waterstandhoogte en stroming af. Plotseling zien ze Duitse soldaten op het huis afstormen. Allen worden gearresteerd en afgevoerd. Luyendijk wordt voor de vorm ook gearresteerd, maar even later - 3.000 gulden rijker - vrijgelaten. Blomme en Grashoff worden afgevoerd naar een concentratiekamp, beiden overleven de oorlog. Karl Zellermeyer, Mikta Baum, John Goedhart, de broers Meijers en Jaap Rechters worden ter dood veroordeeld en op 15 augustus 1942 gefusilleerd. Professor Fischer weet zich in een aardappelkist te verstoppen en ontkomt aan arrestatie. Hij overleeft de oorlog. Maarten de Graaff is op het moment van de overval niet in zijn boerderij aanwezig. Hij wordt gewaarschuwd en duikt onder, maar meldt zich een paar dagen later bij de Rotterdamse politie. Hij sterft op 4 april 1944 in het concentratiekamp Natzweiler. Ook zijn echtgenote wordt opgepakt, na zes maanden gevangenis komt ze als een gebroken vrouw thuis. Bravenboer sterft op 13 april 1943 in Buchenwald en laat een gezin met zeven kinderen achter. In Simonshaven is een straat naar hem vernoemd. Ook de 33-jarige Rotterdamse winkelier Gerard Palms, die Zellermeyer met Luyendijk in contact heeft gebracht, wordt gearresteerd. Hij overleeft een concentratiekamp. Tegen Luyendijk wordt op 23 maart 1946 tijdens een proces de doodstraf uitgesproken. Koningin Wilhelmina zet deze straf een jaar later om in levenslange gevangenisstraf. Op 8 februari 1960 krijgt hij van koningin Juliana gratie, waarna hij op vrije voeten komt.

Bron: Digitaal Monument Engelandvaarders