Joseph Marinus Aloysius Buschgens

Joseph Buschgens, geboren in 1899, trouwde in 1917 met Elisabeth Nelck, van wie hij in oktober 1936 scheidde. Eind 1936 vertrok hij naar Spanje, waar hij zich aansloot bij de stootbrigade van de P.O.U.M., een marxistische organisatie die vocht aan de zijde van de Republikeinen tijdens de Spaanse Burgeroorlog. In een brief aan zijn toen 10-jarige zoon Eddy uitte hij zijn voorgevoel dat hij aan het front zou sterven. Toch keerde hij begin 1937 terug naar Nederland, waar hij op een bijeenkomst van de Revolutionair Socialistische Arbeiders Partij (RSAP) verslag deed van zijn ervaringen in Spanje, waaronder gevechten bij Huesca en het veroveren van vijandelijke posities. Buschgens’ betrokkenheid bij de P.O.U.M. bracht hem in conflict met de communisten, die deze organisatie tegenwerkten en haar wapentoewijzing beperkten. Hij kreeg een geheime opdracht van de Spaanse generaliteit om vrijwilligers te werven voor het Republikeinse leger, maar de Nederlandse politie hield hem nauwlettend in de gaten. Hoewel er aanvankelijk onvoldoende bewijs was om hem van vreemde krijgsdienst te beschuldigen, bleef de politie hem verdenken en volgde hij een periode van politieke isolatie binnen de RSAP. In december 1938 verklaarde Buschgens tegenover de Haagse politie dat hij in Spanje slechts had gewerkt en niet als soldaat had gediend. Ondanks de verdenkingen behield hij zijn Nederlandse nationaliteit. Over zijn verdere leven is weinig bekend, behalve dat hij in 1939 hertrouwde. Zijn deelname aan de Spaanse Burgeroorlog en de daaropvolgende controverse illustreren de complexe politieke en sociale spanningen rond buitenlandse vrijwilligers in die tijd.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)