Jozef Ruygrok

Joop Ruygrok vertrok in juli 1937 samen met zijn vriend Daan Dollé vanuit Haarlem naar Spanje, waar zij betrokken raakten bij de Spaanse Burgeroorlog. Ze werden door Chris van Soolingen van geld en papieren voorzien, maar keerden in september 1937 terug nadat ze in Barcelona gevangen waren genomen tijdens een poging om naar Frankrijk te vluchten. Bij terugkomst deden ze hun verhaal aan de Nederlandse pers en beschuldigden Van Soolingen van ronselarij, al ontkende hij dit. Ruygrok verklaarde later dat Van Soolingen niet wist dat Dollé minderjarig was, wat de zaak voor Van Soolingen verzwakte. In december 1937 vond in Haarlem een proces plaats tegen Van Soolingen, waarbij Dollé en Ruygrok als belangrijkste getuigen optraden. Zij vertelden dat ze in Spanje vooral als chauffeurs en schildwachten werden ingezet en dat ze uiteindelijk naar het front moesten, wat zij probeerden te ontvluchten. De officier van justitie vond niet bewezen dat Van Soolingen hen actief had geworven voor het vreemdelingenlegioen, maar wel dat hij een bemiddelende rol had gespeeld. Hij kreeg een gevangenisstraf van één week opgelegd. De ervaringen van Dollé en Ruygrok illustreren de moeilijke situatie van Nederlandse vrijwilligers in Spanje, waar velen deserteerden vanwege de zware omstandigheden. Janrik van Gilse, een andere Nederlandse vrijwilliger, benadrukte in een brief aan de Communistische Partij het belang van betere selectie en discipline onder de strijders. Hoewel Dollé en Ruygrok hun Nederlandse nationaliteit behielden, verloren sommige deserteurs die naar Spanje waren gegaan later hun nationaliteit. Over het verdere leven van Dollé en Ruygrok is weinig bekend.

Bron: IISG | Nederlandse vrijwilligers in de Spaanse Burgeroorlog (tekst ingekort met behulp van AI)