Lindenberg, R. van

‘Toen ik eens aan het aardappelrooien was, kwam er een trein voorbij, waar twee Jagers dwars overheen vlogen. De trein reed gemoedelijk, de Jagers gingen hun gang. Het leek, dat het nog goed zou aflopen,’ schrijft Renger van Lindenberg (1904-1973) in zijn indringende memoires over de oorlog op het platteland. De trein, pal achter het huis tot stilstand gekomen, wordt opeens van alle kanten beschoten: ‘De heele trein stond in brand. Veel burgers zaten er nog in, allemaal NSB’ers. Minstens negen dooden en een groot aantal gewonden, sommige akelig verminkt. ’s Avonds bracht ik kinderen met de wagen naar Rijssen. Telkens vroegen ze, al huilende, waar vader en moeder toch waren, die waren dood.’ Renger is de oudste van een gezin met negen kinderen, woonachtig op een grote boerderij te Rijssen, waar achterlangs de spoorlijn loopt tussen Enschede en Deventer. ‘In ’t laatst van de oorlog vonden de Duitschers een ander middel tegen sabotage: Werd de spoorlijn opgeblazen of een telefoonleiding doorgesneden, dan staken ze op de plaats waar dit gebeurde een boerderij of andere huizen eenvoudig in brand. Zoo zaten we vaak in schrik voor die ,,ondergrondsche’’ lieden, want in zulke gevallen koos de ondergrondsche het hazenpad, maar de omwonende werden vaak uit huis gehaald en doodgeschoten als vergeldingsmaatregel.’ Op een dag moet een ‘wagen met dennenhout’, die over de straatweg rijdt, het ontgelden: ‘Nu trof het juist, dat er drie wielrenners passeerden. Ze werden als hazen neergeschoten. De voerman en twee fietsers waren op slag dood. De derde wielrijder was zwaargewond. Het paard en wagen met nog een kleine jongen gingen niet ver meer of toen viel het paard ook dood. Al die menschen waren bekende, maar je kende er niet één van weer.’ Ondertussen komt Johanna Bulten (Apeldoorn, 1918) regelmatig langs op de boerderij voor eten. In 1947 treedt Renger met haar in het huwelijk.